Home Artykuły BCS – czy warto trudzić się ocenianiem kondycji krów mlecznych?
BCS – czy warto trudzić się ocenianiem kondycji krów mlecznych?

BCS – czy warto trudzić się ocenianiem kondycji krów mlecznych?

0
0

Czym jest ocena BCS?

Body Condition Scoring to w wolnym tłumaczeniu punktowy system oceny kondycji. Pięciopunktowa skala oceny kondycji krów pozwala na zakwalifikowanie ich do pięciu podstawowych grup: 1 – zwierzęta skrajnie wychudzone, 2 – zwierzęta chude, 3 – zwierzęta w normie, 4 – zwierzęta nadmiernie otłuszczone i 5 – zwierzęta otyłe. Ocena BCS jest prosta do przeprowadzenia, nie wymaga żadnych specjalistycznych narzędzi czy urządzeń i może być samodzielnie wykonywana przez hodowcę.

Po co przeprowadza się ocenę BCS?

Prowadzenie pomiarów kondycji pozwala ocenić rezerwy energetyczne krowy, jej ogólny stan zdrowia, a także prawidłowość żywienia. Dla dokładności oceny stosuje się połówki, lub nawet ćwiartki punktu. Przykładowo krowa, której otłuszczenie jest większe niż przy ocenie 3, a mniejsze niż przy ocenie 4 dostanie 3,5 punktu. Kondycja nigdy nie jest liczbą stałą. Zmienia się okresowo „od wycielenia do wycielenia”. Optymalna kondycja jest zależna od stanu fizjologicznego krowy, choć powinna oscylować zawsze wokół trzech punktów. Zmiany kondycji nie powinny być nagłe, z wyjątkiem szybkiej utraty rezerw tłuszczowych w pierwszym stadium laktacji.

Jaką kondycję powinna mieć moja krowa?

Aby poprawnie odpowiedzieć na to pytanie należy prześledzić optymalną kondycję zależnie od stanu fizjologicznego. Krowa tuż przed wycieleniem powinna mieścić się w zakresie 3,25-3,75. W pierwszym stadium laktacji kondycja ulega obniżeniu i powinna wynosić od 2,5 do 3,25. W środkowej fazie laktacji kondycja nieznacznie wzrasta, do poziomu 2,75-3,25, by w końcowej fazie (powyżej 200 dnia) osiągnąć pułap 3-3,5 punktu. W okresie zasuszenia należy zwrócić szczególną uwagę na górną granicę na poziomie 3,75. Otłuszczenie powyżej tego poziomu generuje problemy okołoporodowe, takie jak trudne porody, mało żywotne cielęta czy zaleganie poporodowe.

Które miejsca ciała brać pod uwagę oceniając BCS?

Ocenę przeprowadza się zawsze z prawej strony stojącego zwierzęcia (wypełniony paszą żwacz, zajmujący lewą stronę ciała mógłby zafałszować wynik). Krowę należy oceniać stojącą na równym podłożu w dobrym oświetleniu. Na ocenę składa się ocena wzrokowa i ucisk określonych punktów na ciele zwierzęcia. Są nimi:  wyrostki kolczyste kręgów lędźwiowych, linia prowadząca między wyrostkami kolczystymi, a wyrostkami poprzecznymi kręgów lędźwiowych, zakończenie krawędzi wyrostków poprzecznych, przejście wyrostków poprzecznych w dół głodowy, guzy biodrowe i kulszowe, płaszczyzna między guzem biodrowym a kulszowym, płaszczyzna między dwoma guzami biodrowymi i okolice nasady ogona.

BCS 1 – zwierzę skrajnie wychudzone:

silnie wystające wyrostki kolczyste kręgosłupa, mocno zarysowane żebra, guzy biodrowe i kulszowe znacznie wystające, a płaszczyzna między nimi zagłębiona. Nasada ogona odstająca od zadu, duże zagłębienie między guzami biodrowymi.

BCS 2 – zwierzę chude:

krawędź kręgosłupa wyraźnie zarysowana jednak poszczególne wyrostki kolczyste nie są widoczne, jak w przypadku BCS 1. Żebra nadal widoczne, ale przestrzenie między nimi nie są już zagłębione, guzy biodrowe i kulszowe łagodniej odznaczają się na ciele krowy, a płaszczyzna między nimi jest równa. Nasada ogona i sam ogon tylko delikatnie odstają od zadu.

BCS 3 – kondycja prawidłowa

krawędź kręgosłupa tworzy równą linię, bez wystających pojedynczych wyrostków kolczystych, które są jednak widoczne i wyczuwalne pod uciskiem ręki. Żebra delikatnie zarysowane ale nie wystające poza obręb ciała. Guzy kulszowe i biodrowe nieznacznie wystające ponad ciało, jednak nadal widoczne. Wyrostki poprzeczne kręgów lędźwiowych płasko przechodzące w dół głodowy. Między guzami biodrowymi delikatna poduszka tłuszczowa, na której nieznacznie opiera się lekko odwiedziony od zadu ogon.

BCS 4 – zwierzę nadmiernie otłuszczone

krawędzie kręgosłupa zupełnie niewidoczne, wyczuwalne dopiero przy silnym ucisku. Niewidoczna linia żeber, guzy biodrowe i kulszowe ledwie widoczne. Doły głodowe niezauważalne. Nasada ogona obleczona tkanką tłuszczową, ogon silnie opiera się o wyraźnie zauważalną poduszkę tłuszczową między guzami biodrowymi.

BCS 5 – zwierzę otyłe

grzbiet krowy staje się płaski, zupełnie niewidoczna krawędź kręgosłupa ani guzy biodrowe. Sylwetka krowy bardzo zaokrąglona. Linia żeber zupełnie niewidoczna i zaokrąglona. Nasada ogona zagłębiona w poduszce tłuszczowej między guzami kulszowymi, które również są mocno otoczone tłuszczem.

Jak interpretować uzyskaną ocenę?

Jeśli ocena mieści się w granicach normy dla stanu fizjologicznego krowy oznacza to, że zwierzę jest odpowiednio żywione i nie posiada znacznych zaburzeń fizjologicznych wpływających na jego zdrowotność. Zbyt wysoki lub zbyt niski wynik świadczy przede wszystkim o nieprawidłowo zbilansowanej dawce pokarmowej, dostarczającej zwierzęciu zbyt dużej ilości energii lub niewystarczającej w utrzymaniu dostatecznej kondycji przy danej produkcji mlecznej. Nieprawidłowa kondycja skutkuje obniżeniem płodności, spadkiem produkcji, trudnościami w porodach, a ponadto zwiększa ryzyko zachorowania na choroby metaboliczne.

Czy warto trudzić się ocenianiem kondycji krów mlecznych?

Zdecydowanie tak! Rzetelnie i prawidłowo przeprowadzana ocena daje jasny obraz stanu wszystkich zwierząt w stadzie. Kluczowe momenty, w których hodowca powinien oceniać kondycję krów to 2 tygodnie przed spodziewanym porodem, 30 dzień laktacji, 120 dzień laktacji, 200 dzień laktacji i początek okresu zasuszania. Odpowiedni monitoring kondycji w stadzie daje możliwość prawidłowego modyfikowania dawki pokarmowej i pozwala na uniknięcie problemów związanych z nieprawidłowym żywieniem, zanim się one jeszcze pojawią.

Autor: Agnieszka Rudnicka