Home Artykuły Choroby grzybowe kukurydzy – Stenocarpella maydis
Choroby grzybowe kukurydzy – Stenocarpella maydis

Choroby grzybowe kukurydzy – Stenocarpella maydis

0
0

Uprawy kukurydzy narażone są na około 400 różnych patogenów wywołujących różne choroby. Choroby grzybowe kukurydzy generują straty (przy uprawie na ziarno) na poziomie od 10 do 15% plonu. Jednym z nowoczesnych fitopatogenów kukurydzy jest grzyb Stenocarpella maydis, nazywany wcześniej Diplodia maydis. Wtórne metabolity tego grzyba – diplodiatoksyna, dipamatol, diplonil (mykotoksyny) wykazują działanie neurotoksyczne dla zwierząt.

Grzyb Stenocarpella maydis jest gatunkiem kosmopolitycznym – rozprzestrzenia się wszędzie pod wpływem wiatru, deszczu oraz przy udziale owadów. Ten chorobotwórczy grzyb przeżywa niekorzystne warunki środowiskowe w postaci piknid i grzybni tworzonych na resztkach pożniwnych pozostawionych na polu. Spory szybko tracą żywotność w wysokich temperaturach oraz pod wpływem światła słonecznego. Stenocarpella maydis z uwagi na zróżnicowane warunki pomiędzy sezonami występuje sporadycznie. Z ekonomicznego punktu widzenia patogen ten jest bardzo groźny dla upraw kukurydzy, poprzez porażenie sadzonek, gnicie łodyg i kolb powoduje znaczne straty w zbiorach. Infekcja z reguły przechodzi przez mezokotyl i korzenie, a następnie przez łodygę dochodzi do ziarniaka. Zainfekowane nasiona powodują przedwschodową śmierć w zimnych glebach lub uszkodzonych sadzonek w cieplejszych glebach. Korzenie nasienne często ulegają zniszczeniu. Objawy gnicia łodygi pojawiają się dopiero po kilku tygodniach, zazwyczaj powstają po infekcji korzeniowej. Owalne, nieregularne lub wydłużone, pojedyncze lub zlewające się zmiany, o długości 1-10 cm, z kremowo-brązowymi ośrodkami i nieokreślonymi ciemniejszymi granicami są często związane z infekcją zgnilizny łodygi. Liście więdną, stają się suche i szaro-zielone, objawy przypominają uszkodzenia spowodowane mrozem. Dotknięte rośliny mogą całkowicie obumierać. Międzywęźla stają się brązowe do słomkowych, gąbczaste i miękkie. Rdzeń rozpada się i odbarwia, a tylko pęczki naczyniowe pozostają nienaruszone. Ciemniejsze spory mogą być widocznie skupione w pobliżu węzłów, natomiast  na powierzchni rośliny może pojawić się widoczna, biała grzybnia. W zakażeniach łodygi uszkodzenie układu naczyniowego zakłóca translokację, a tym samym zmniejsza wielkość oraz jakość ziarna.

Zakażenie kolby zaczyna się zwykle od podstawy, przesuwając się w górę od trzonu. Wczesne infekcje objawiają się bielonymi lub słomkowymi łuskami. Jeśli infekcja wystąpi później kolby stają się szaro-brązowe, skurczone, całkowicie zgniłe i lekkie. Pomiędzy liśćmi okrywowymi kolby dochodzi do wzrostu grzybni. Czarne piknidia mogą być rozrzucone na łuskach, kwiatowych przylistkach i bokach ziarniaków. Późno zakażone kolby nie wykazują żadnych objawów zewnętrznych, jednak przy usuwaniu ziarna, obecna jest biała pleśń rosnąca między przebarwionymi ziarnami.

Mykotoksyny występujące w ziarnie kukurydzy są szkodliwe zarówno dla człowieka jak i zwierząt, dla których wytwarzana będzie pasza. Mykotoksyna – diplonina – wywołuje u bydła i owiec diplodiozę, która charakteryzuje się ataksją, niedowładem oraz paraliżem. Mykotoksykoza ta może powodować trwałe zaburzenia lokomotoryczne. Przewlekła diplodioza powoduje nieodwracalne zmiany w układzie nerwowym zwierząt. Ostre działanie diploniny w 50% przypadków kończy się śmiercią zwierzęcia. W badaniach histopatologicznych wykazano (umiarkowaną do ciężkiej) degenerację trzonów mielinowych w istocie białej móżdżku.

Na rynku dostępne są hybrydy kukurydzy odporne na zakażenie Stenocarpella maydis. Chemiczna ochrona kukurydzy przed grzybami chorobotwórczymi polega na stosowaniu zapraw nasiennych i oprysków roślin fungicydami.

Autorzy; Yelyzaveta Kochneva, Martyna Wilk

Facebook Comments