Home Artykuły Efektywność nawożenia zbóż jarych
Efektywność nawożenia zbóż jarych

Efektywność nawożenia zbóż jarych

0
0

Prowadzenie plantacji zbóż jarych nie jest tak proste, jak mogłoby się wydawać. Niełatwe warunki wodne oraz krótki okres rozwoju tych roślin stanowi wyzwanie. Zastosowanie najnowszych technik nawożenia pozwala jednak wykorzystać potencjał zbóż jarych i uzyskać wyższe plony. Należy dodać, że efektywność nawożenia zależy od kilku czynników, do których zalicza się termin nawożenia, dawki nawożenia podstawowego, dostępność wody oraz kwasowość gleby. Ponadto ekonomiczna efektywność nawożenia zależy od aktualnych relacji cen ziarna do cen nawozów. W przypadku wysokiej ceny ziarna sensowny jest intensywny poziom nawożenia NPK, natomiast w przeciwnym przypadku opłacalne są niższe dawki nawozów. Warto również podkreślić, że poszczególne gatunki zbóż różnią się efektywnością wykorzystania składników pokarmowych i zapotrzebowaniem na wydanie plonu.

Pszenica jara

Pszenica jara ma zbliżone do pszenicy ozimej potrzeby nawozowe. Roślina ta wyróżnia się średnią wrażliwością na niedobory fosforu oraz potasu w glebie. Wymaga ona siedlisk o uregulowanym odczynie gleby (optymalne pH 6,5 i powyżej). Na glebach lekkich, piaszczystych trzeba zastosować wapno węglanowe, natomiast na ciężkich, zwięzłych lepiej sprawdza się jego forma tlenkowa. Najlepszym terminem wysiewu nawozów wapniowych jest czas po przeoraniu resztek pożniwnych przedplonu. W przypadku pszenicy jarej przy średniej zasobności gleby należy zastosować około 60 kg P2O5 i 80 kg K2O na 1 ha. Tymczasem przy niskiej zasobności niezbędne jest zwiększenie tych dawek o około 30 kg/ha, a przy bardzo niskiej nawet o 50–60 kg czystego składnika na 1 ha. Nawozy fosforowe oraz potasowe z punktu widzenia ekonomii najlepiej jest stosować na wiosnę. Nawożenie azotem zazwyczaj wykonuje się w dwóch terminach, to znaczy przed siewem (50–60% zaplanowanej dawki) oraz w fazie strzelania w źdźbło (pozostała część dawki). W celu zwiększenia zawartości białka w ziarnie dawkę 20–30 kg N/ha można zastosować w późniejszym terminie „na kłos”. W efektywnym nawożeniu pszenicy, należy zwrócić uwagę na stadia rozwoju, w których niedobór N najbardziej obniża plonowanie. Stwierdzono, że wrażliwość pszenicy, decydująca o zachwianiu poziomu plonowania zaczyna się już w stadium 2 liścia. Od tego stadium azot (amonowy) oddziałuje na rozwój systemu korzeniowego, a w konsekwencji na lepsze pobieranie składników pokarmowych i większą odporność na niedobór wody. Z drugiej strony należy pamiętać również, że nadmierne odżywianie pszenicy azotem bardzo pogarsza parametry jakościowe ziarna.

Jęczmień jary

Zalecane dawki N dla jęczmienia wahają się od 40 do 80 kg N/ha. Trzeba zaznaczyć, że poszczególne typy jęczmienia jarego wykazują inne wymagania co do nawożenia azotowego. Duże potrzeby występują głównie w warunkach gleb średnich, gdy opady w okresie zimy znacznie przekroczyły normę, przedplon był nawożony niewielką dawką azotu, odczyn gleby jest optymalny a poziom agrotechniki wysoki. Małe potrzeby nawożenia N występują na glebach żyznych, gdy opady zimowe były poniżej normy, po przedplonach motylkowych lub innych nawożonych obornikiem, przy kwaśnym odczynie gleby i ograniczonej ochronie roślin. Dawki azotu przekraczające 50 kg/ha trzeba dzielić na dwie części (przedsiewnie oraz w fazie strzelania w źdźbło). Przykładowo w przypadku uprawy jęczmienia browarnego nawozy azotowe stosuje się przedsiewnie, gdyż późne dawki N powodują nagromadzanie białka w ziarnie, zwłaszcza jego frakcji zapasowych.

Jęczmień jary wyróżnia się bardzo dużą wrażliwością na niedobór fosforu oraz średnią wrażliwością na deficyt potasu. Przybliżone dawki nawożenia fosforem oraz potasem wynoszą: 20-70 kg P2O5/ ha, 30-80 kg K2O/ ha. Nawożenie fosforowo-potasowe najlepiej stosować jednorazowo jesienią bądź na glebach lekkich przed wiosenną uprawą przedsiewną. Ponadto jęczmień jary wymaga dużych ilości magnezu. Nawożenie Mg zaleca się na glebach ubogich w ten pierwiastek. Przeprowadza się je jesienią przed orką zimową (20- 40 kg MgO/ ha) oraz dokarmia dolistnie w trakcie sezonu wegetacyjnego.

Pszenżyto jare

Pszenżyto jare jest tolerancyjne na zakwaszenie gleby; dobrze plonuje ono na glebach zwapnowanych. Najlepiej przeprowadzić wapnowanie pod przedplon. Dobrze jest zastosować wapno magnezowo-węglanowe lub dolomit, żeby dodatkowo dostarczyć do gleby Mg. Biorąc pod uwagę nawożenie fosforem i potasem w zależności od rodzaju gleb stosuję się średnio około 50‒90 kg P2O5/ha oraz 70‒110 kg K2O/ha. Również wielkość całkowitej dawki azotu ustala się w zależności od oczekiwanego plonu, rodzaju gleby oraz przedplonu. W celu uzyskania plonu rzędu 4t z 1 ha wystarczy dawka 80-90 kg N na 1 ha, tymczasem na stanowiskach lepszych, gdzie jest możliwe uzyskanie plonu około 6 ton stosuje się około 120 kg N na 1 ha. W zależności od kompleksów glebowych dawki azotu również mogą być zróżnicowane. Na kompleksach pszennych bardzo dobrym, dobrym oraz wadliwym można stosować 70–90 kg N/ha, na żytnim bardzo dobrym 80–100 kg N/ha, a na żytnim dobrym 90–110 kg N/ha. Dawkę całkowitą dzieli się na dwie części w proporcji: 60% i 40%. Pierwszą część stosuje się przedsiewnie, natomiast drugą w okresie strzelania w źdźbło.

Żyto jare

W przypadku żyta jarego nawozy fosforowe i potasowe trzeba w całości wysiać pod orkę przedsiewną, żeby zagwarantować roślinie ich odpowiednią dawkę, która umożliwi wykształcenie dużej liczby ziaren w kłosie. Optymalne dawki nawożenia fosforowego i potasowego wynoszą odpowiednio: 40–80 kg P2O5/ha i 60–100 kg K2O/ha. Biorą pod uwagę nawożenie azotowe to można je przeprowadzić na początku wegetacji roślin, a dawki podzielić i drugą zastosować na początku fazy strzelania w źdźbło. Zaleca się nawożenie azotowe na poziomie – 60–90 kg N/ha. Ponadto po rozpoczęciu wegetacji do gleb zawierających niską zawartość magnezu można dostarczyć 60–80 kg MgO/ha.

Autor: Dr inż. Anna Wilkanowska

Facebook Comments