Home Artykuły JESIENNE NAWOŻENIE MINERALNE BURAKA CUKROWEGO
JESIENNE NAWOŻENIE MINERALNE BURAKA CUKROWEGO

JESIENNE NAWOŻENIE MINERALNE BURAKA CUKROWEGO

0
0

Pochodzący z basenu Morza Śródziemnego burak cukrowy jest dwuletnią rośliną okopową, która podobnie jak lebioda i komosa, należy do rodziny komosowatych. Pochodzi on od buraka dzikiego, który rośnie do dzisiejszego dnia na wybrzeżach mórz: Śródziemnego, Kaspijskiego i Czarnego.

Udomawianie buraka cukrowego rozpoczęło się około 2,5 tys. lat temu. W Europie buraki cukrowe początkowo uprawiane były w celach paszowych. Pierwszy cukier został z nich wyprodukowany dopiero w 1747 roku przez naukowca niemieckiego Andreasa Sigismunda Marggrafa. Odkrycie to stanowiło punkt wyjściowy dla hodowli buraka cukrowego oraz powstania europejskiego przemysłu cukrowniczego. Obecnie na Starym Kontynencie burak cukrowy należy do grupy roślin użytkowych o największym znaczeniu gospodarczym. Jest on surowcem służącym do produkcji cukru, który jest wykorzystywany między innymi w przemyśle paliwowym, spożywczym czy farmaceutycznym. Ponadto buraki odgrywają istotną rolę w funkcjonowaniu gospodarstwa rolnego, ponieważ uzyskiwane z nich produkty uboczne (liście, wysłodki) stanowią źródło paszy dla przeżuwaczy. Liście wykorzystywane są przez niektórych jako nawóz organiczny. Buraki służą również jako przedplon dla roślin zbożowych. Poza Europą, USA wytwarza najwięcej cukru z buraka, jednak zastępuje go zasiewami trzciny cukrowej.

Wielkość plonu burka cukrowego uzależniona jest od tego czy zostały zaspokojone jego wymagania:

  • Wodne

Burak cukrowy wykazuje bardzo duże potrzeby wodne. W okresie wegetacji polowe zużycie wody przez tę roślinę wynosi blisko 600 mm. Stwierdzono, że sumy opadów modyfikują zawartość cukru w korzeniach.

  • Cieplne

Najkorzystniejsze dla uprawy buraka są regiony, gdzie suma temperatur powietrza w okresie od siewu do zbioru waha się w przedziale 2400–2800oC. Tymczasem, biorąc pod uwagę średnią temperaturą dobową to najbardziej odpowiednią dla wzrostu buraka jest 12-16oC.

  • Świetlne

Plonowanie buraka cukrowego w dużej mierze jest uzależnione od intensywności światła. Wystawienie buraka na promienie słoneczne w pierwszych fazach wzrostu oraz w końcowym okresie wegetacji skutkuje nagromadzeniem w jego korzeniach większych ilości cukru.

  • Glebowe

Burak cukrowy powinien być uprawiany na glebach wyróżniających się korzystnymi właściwościami fizycznymi, chemicznymi, biologicznymi i fitosanitarnymi oraz głęboką warstwą uprawną, bogatą w substancje organiczną oraz próchnicę. Duże wymagania glebowe buraka wynikają z małej masy nasion i niewielkiej ich liczby wysiewanych na ha, dużej wrażliwości siewek na czynniki środowiskowe, znacznego zapotrzebowania na wodę i składniki do wytworzenia bardzo dużej biomas. Co więcej, przyjmuje się, że buraki cukrowe powinny być uprawiane na glebach o odczynie mieszczącym się w zakresie pH 6,0 – 7,0. Odczyn decyduje o dostępności składników pokarmowych potrzebnych roślinom do budowy plonu. Ta cecha jest szczególnie ważna biorąc pod uwagę, że zapotrzebowanie buraków cukrowych na składniki pokarmowe jest bardzo duże. W początkowych fazach wzrostu burak cukrowy pobiera niewielkie ilości makro- oraz mikroelementów. Momentem krytycznym zapotrzebowania buraka cukrowego na substancje pokarmowe jest początek wzrostu korzenia spichrzowego i silny rozwój liści (60-130 dnia wegetacji). Wówczas wykorzystuje on cały dostarczony wapń oraz pobiera 75% azotu, potasu i fosforu przypadającego na pierwszy rok wegetacji.

Kluczowe dla zaspokojenia potrzeb pokarmowych buraka cukrowego jest odpowiednie nawożenie. W terminie jesiennym należy zastosować nawożenie fosforowo-potasowe. Należy tego dokonać tuż przed orką zimową. W praktyce rolniczej nawożenie fosforem i potasem najczęściej rozpatruje się razem, lecz ich działanie plonotwórcze ujawnia się na różnych etapach rozwoju rośliny.

NAWOŻENIE FOSFOREM

Istotnym składnikiem w nawożeniu buraka cukrowego jest fosfor. Buraki gromadzą około 2 kg P2O5 na każdą tonę plonu. Fosfor odgrywa ważną rolę w żywieniu buraka, współdziała w procesach oddychania, magazynowania i przekształcania energii w roślinie. Jest to pierwiastek, który wpływa na stabilizację plonu korzeni buraka cukrowego i wzrost zawartości cukru w jego korzeniach. Oddziałuje on na szybki wzrost systemu korzeniowego, a także poprawia odporność siewek na stresy środowiskowe (np. zbyt niskie temperatury oraz deficyt wody w glebie).

Krytyczna faza odżywienia buraka cukrowego fosforem to pierwsze trzy miesiące, czyli wczesne stadium wzrostu rośliny i budowanie systemu korzeniowego. Podstawą do ustalenia poziomu nawożenia nawozami mineralnymi są wyniki analizy zasobności gleby w przyswajalne formy składników pokarmowych, potrzeby pokarmowe buraka cukrowego oraz nawożenie organiczne. Przy bardzo niskiej zawartości tego pierwiastka w glebie powinno się wysiać 110‑120 kg P2O5/ha, a przy średniej: 60‑80 kg P2O5/ha.

Niedobory fosforu występują na glebach o niskiej zasobności w ten składnik oraz w warunkach kwaśnego odczynu, a także na glebach wapiennych. Deficyt fosforu może wystąpić także przy jednostronnym nawożeniu azotem, szczególnie w formie saletrzanej. Objawy niedoboru to blaszki liściowe ciemnooliwkowe, antocyjanowe, o małych i wąskich rozmiarach. Deficyt tego pierwiastka powoduje spadek plonu liści i korzeni buraka. Korzenie niedożywione fosforem cechują się niższą zawartością cukru. Konsekwencją tego jest spadek wydajności procesów technologicznych.

NAWOŻENIE POTASEM

Potas jest najistotniejszym składnikiem pokarmowym dla buraka cukrowego. Na wyprodukowanie 50 ton korzeni wraz z liśćmi roślina ta potrzebuje około 400 kg K2O. Składnik ten w roślinie odgrywa wiele bardzo ważnych funkcji. Bierze on czynny udział w gospodarce azotowej rośliny, przez co ma duży wpływ na efektywności nawożenia azotem. Potas reguluje gospodarkę węglowodanami, przez co wpływa na poziom cukru w korzeniach. Zwiększa on także odporność na mszyce i mątwika burakowego. W latach suchych stymuluje odporność buraka na stres wodny. W warunkach niedoboru potasu w czasie suszy burak cukrowy niezwykle szybko traci turgor i odzyskuje go znacznie wolniej od roślin właściwie odżywianych. Ponadto potas poprawia odporność na okresowe chłody.

Krytyczna faza odżywienia buraka cukrowego potasem przypada na czerwiec i lipiec, wtedy właśnie szybko rosnące buraki pobierają znaczne ilości wody oraz składników pokarmowych. Dawka potasu pod buraki zależy od kategorii agronomicznej gleby i zawartości w niej potasu przyswajalnego (tabela 1).

Tabela 1. Zalecane dawki potasu pod buraki cukrowe

Ocena zawartości składnika Kategoria gleby i dawki K2O w kg/ha
lekka średnia ciężka
Bardzo niska pow 250 pow 200 pow 150
Niska 200-250 150-200 100-150
Średnia 150-200 100-150 70-100
Wysoka 100-150 50-100 50-75
Bardzo wysoka 50-100 do 50 do 50

 

Niedobory potasu w burakach początkowo są trudno dostrzegalne. Niedostatek potasu objawia się ciemnozielonym i niebieskawym zabarwieniem liści. Przy silnym deficycie część liści odpada, a część staje się pomarszczona, zwiędła. Korzenie takich buraków cukrowych cechują się obniżoną zawartością cukru i gorszą jakością przetwórczą.

Autor:  Dr inż. Anna Wilkanowska

 

Facebook Comments