Home Artykuły JESIENNE ZBIORY WARZYW KORZENIOWYCH
JESIENNE ZBIORY WARZYW KORZENIOWYCH

JESIENNE ZBIORY WARZYW KORZENIOWYCH

0
0

Warzywa korzeniowe są niezwykle cenione w polskich ogrodach oraz polskiej kuchni. Są one nie tylko smaczne, ale także stanowią ważne źródło niezbędnych witamin i minerałów, mają właściwości lecznicze oraz przyczyniają się do poprawy odporności. Zalicza się do nich marchew (Daucus carota), pietruszkę (Petroselinum crispum), seler (Apium graveolens) oraz burak ćwikłowy (Beta vulgaris). Zakwalifikowane są one do różnych rodzin botanicznych. Marchew, pietruszka i seler należą do rodziny baldaszkowatych, natomiast burak do rodziny komosowatych.

Warzywa korzeniowe wysiewane są na ogół wtedy, kiedy gleba nadaje się już do uprawy, zatem bardzo wcześnie. Pod koniec marca można wysiewać wczesne odmiany marchwi i pietruszki. Następnie w kwietniu sieje się buraki ćwikłowe uprawiane na zbiór pęczkowy. Tymczasem seler korzeniowy ze względu na długi okres wegetacji uprawiany jest z rozsady, której produkcję rozpocząć można od połowy lutego do początku marca. Uprawa roślin korzeniowych jest stosunkowo łatwa. Mają one długi okres wegetacji oraz umiarkowane wymagania pokarmowe. Warzywa korzeniowe nie są specjalnie wymagające, co do rodzaju podłoża. Do ich uprawy nadają się nieomalże wszystkie gleby o uregulowanych stosunkach wodno-powietrznych. Część jadalną warzyw korzeniowych w znacznej mierze tworzy ich korzeń (w przypadku marchwi i pietruszki również nać nadaje się do spożycia). Warto dodać, że na jakość plonu warzyw korzeniowych niebagatelny wpływ ma sposób i termin ich zbioru.

ZBIORY MARCHWI

Zbiór marchwi powinien być przeprowadzony przed przyjściem pierwszych, silniejszych przymrozków. Zazwyczaj rozpoczyna się on w drugiej połowie września i trwa do połowy października. Termin zbioru ma duży wpływ na przydatność marchwi do przechowywania. Stwierdzono, że zarówno zbierane w pierwszej połowie września młode korzenie, jak i te przerośnięte przechowują się zdecydowanie gorzej od korzeni zebranych w optymalnym terminie. Ponadto zaleca się by do zbioru przystępować w okresie pogodnym, wolnym od opadów atmosferycznych. Zbiór przeprowadzany w takich warunkach jest prostszy oraz minimalizuje mechaniczne uszkodzenia korzeni. Z kolei zbiór w trakcie deszczowej pogody powoduje, że mokre korzenie przechowują się gorzej.

Do zbiorów na mniejszych plantacjach można wykorzystywać specjalnie przystosowane kopaczki oraz wyorywacze do warzyw korzeniowych. W przypadku, gdy wykonuje się zbiór ręczny, należy pamiętać by bezpośrednio po wyjęciu korzeni z ziemi, obciąć nać oraz odrzucić korzenie, które nie nadają się do przechowywania. Szybkie usunięcie naci zabezpiecza korzenie przed gwałtownym więdnięciem. Na większych plantacjach do zbiorów służą kombajny, występujące w konfiguracji 1-3 rzędowej, wyposażone opcjonalnie w ogławiacze naci. Kluczowe jest, aby zebrane korzenie szybko zabezpieczyć przed wysychaniem i więdnięciem. Można je kopcować, aczkolwiek lepsze rezultaty uzyskuje się w wentylowanych, schładzanych pomieszczeniach. Optymalne warunki dla przechowywania korzeni to temperatura na poziomie 0,3 do 0,5°C oraz wilgotność względna w granicach 95-98%.

ZBIORY PIETRUSZKI

W Polsce pietruszka korzeniowa jest jednym z warzyw o dużym znaczeniu gospodarczym i uprawianym na dużą skalę. Zbioru korzeni wczesnych odmian pietruszki korzeniowej można dokonywać już od czerwca, natomiast odmiany późne wykopuje się jesienią. Zbiór pietruszki kierowanej do przechowywania przeprowadza się najczęściej w połowie października, przed nadejściem pierwszych przymrozków. Korzenie w momencie zbioru powinny być w pełni dojrzałości fizjologicznej, gdyż pietruszka dobrze wykształcona przechowuje się lepiej od korzeni słabo wyrośniętych. Kluczowy wpływ na termin zbioru mają również warunki pogodowe, a zwłaszcza zależna od niej wilgotność gleby. Gdy jest zbyt sucho, zbiór szczególnie przy uprawie „na płask” jest bardzo trudny i nawet, gdy jest on wykonywany ręcznie, część korzeni może zostać uszkodzona. Zbiór pietruszki uprawianej na redlinach jest prostszy i mniej korzeni ulega uszkodzeniu. Zbiór w czasie nadmiernego uwilgotnienia gleby nie jest polecany, trudne jest wówczas dobre doczyszczenie korzeni z jej resztek, a ich przygotowanie do przechowywania wymaga nierzadko dodatkowych nakładów pracy. Optymalna temperatura przechowywania mieści się w zakresie 0-1oC, z kolei wilgotność względna powietrza należy utrzymywać na poziomie 95-98%. Korzenie pietruszki zazwyczaj składowane są luzem w drewnianych skrzyniach.

ZBIORY SELERA

Zbiór selerów korzeniowych przeznaczonych do przechowywania przeprowadza się jesienią (październik – listopad). Oznaką dojrzałości zbiorczej selerów jest zmiana wybarwienia liści, jak również organów spichrzowych, a także odpowiednia ich wielkość i kształt. Ponadto warto pamiętać, że wspomnianego terminu zbioru selera nie należy przekroczyć, wynika to z tego, że przemarznięte selery na ogół gorzej się przechowują. Niewłaściwy jest także zbyt wczesny zbiór – zgrubienia są wówczas słabiej wykształcone.

Zbiór selera jest najczęściej mechaniczny. Tak samo jak w przypadku marchwi i selera najlepiej przeprowadzać go w pogodne dni, aby rośliny mogły przeschnąć. W zbiorze ręcznym rośliny wykopuje się podważając je, najlepiej widłami płaskozębnymi. Korzenie boczne przycinane są do 1 cm, tymczasem liście koniecznie muszą być usunięte.

Do przechowywania należy przeznaczać kuliste, średniej wielkości selery, o twardym i zwartym miąższu, bez pustych przestrzeni. Seler korzeniowy przechowuje się w chodnych piwnicach lub kopcach. Przysypuje się je piaskiem. Optymalna temperatura oraz wilgotność w profesjonalnych pomieszczeniach do przechowywania selera powinny wynosić tyle samo jak w przypadku wcześniej opisanych marchwi i pietruszki.

ZBIORY BURAKA ĆWIKŁOWEGO

Burak ćwikłowy w związku z tym, że spośród warzyw korzeniowych jest najbardziej wrażliwy na chłody to powinien być zebrany najwcześniej (koniec września, początek października). Niemniej jednak, zbiór buraków ćwikłowych jest stosunkowo prosty, ponieważ korzenie są płytko umieszczone w glebie. Najlepiej przeprowadzić go przy bezdeszczowej pogodzie. Rośliny na mniejszych plantacjach zwykle wyrywa się ręcznie bądź podkopuje widłami szerokozębnymi. Dla ułatwienia wyciągania korzeni z gleby można użyć podkopywacza ciągnikowego, jaki używa się w uprawach marchwi. Ponadto na większych plantacjach aby ułatwić, usprawnić i przyspieszyć prace przy zbiorze oraz aby uzyskać plon wysokiej jakości producenci buraków ćwikłowych próbują adaptacji różnych maszyn np. tych do zbioru ziemniaka, buraka cukrowego.

Korzenie do przechowywania powinny mieć średnicę 7-10 cm, nie mogą być zmarznięte ani uszkodzone, koniecznie muszą być pozbawione liści. Planując długie przechowywanie buraków należy zaplanować ich zbiór w momencie gdy są w pełni dojrzałe. Nie powinny one być przetrzymywane w polu, po zebraniu buraki należy jak najszybciej schłodzić. Burak dłużej przechowuje się w temp 2-3°C i wilgotności powietrza 95-98%. Buraki dobrze przechowują zarówno w specjalistycznych przechowalniach i chłodniach, jak również w tradycyjnych kopcach ziemnych.

Autor:  Dr inż. Anna Wilkanowska

 

Facebook Comments