Home Artykuły Przyczyny utraty ciąży u krów
Przyczyny utraty ciąży u krów

Przyczyny utraty ciąży u krów

0
0

Poronienia powodują ogromne straty ekonomiczne w hodowli bydła. Poznanie czynników odpowiedzialnych za utratę ciąż u krów może pomóc choć częściowo uporać się z tym jakże kosztownym problemem. Zastosowanie w odpowiednim czasie metod zapobiegawczych (jeśli takowe istnieją) może mieć pozytywny wpływ na opłacalność prowadzonej produkcji.

Utrata ciąży u krów – problem częstszy niż mogłoby się wydawać

Poronienie definiowane jest jako przerwanie ciąży i wyparcie (lub resorpcja) płodu, które nie jest zdolne jeszcze do życia w środowisku zewnętrznym, lub zatrzymanie w macicy obumarłego płodu, który uległ maceracji, mumifikacji lub rozkładowi gnilnemu. Szacuje się, że poronienie dotyczy 33–55% zarodków i płodów, przez co stanowi niemały problem dla hodowców krów.

Chociaż do poronienia może dojść na każdym etapie ciąży, to stwierdza się, że większość przypadków utraty ciąży występuje we wczesnym okresie zarodkowym. W trakcie pierwszych 6. tygodni ciąży często mamy do czynienia z zamieralnością zarodków, które odpowiedzialne jest za 85–95% poronień u bydła. Obumieranie zarodków u krów postrzegane jest jako powszechne zjawiska, jednakowoż z uwagi na brak dostrzegalnych „gołym okiem” objawów zewnętrznych nie jest doceniane jako przyczyna niepłodności. Możliwość zaistnienia poronienia u samic krytych po raz pierwszy wynosi 10-40%, tymczasem w przypadku krów powtarzających wskaźnik ten wzrasta nawet do 65%. Ponadto do śmierci zarodka może dojść przed rozpoznaniem ciąży (wczesna śmierć zarodkowa) lub po rozpoznaniu ciąży (późna śmierć zarodkowa). Najbardziej krytyczny jest 6–7 dzień ciąży (stadium moruli) oraz okres pomiędzy 16. a 19. dniem ciąży.

W późniejszym okresie ciąży poronienia określane są jako zamieralność płodów, natomiast te pod koniec ciąży nazywa się martwymi urodzeniami. Oszacowano, że zamieralność płodów w systemach o wysokiej produkcji, może występować u 20-40% ciężarnych krów.

Poronienia z winy człowieka

Do przyczyn poronień zalicza się te wywołane przez człowieka lub urazy mechaniczne. Poronienia wywoływane w ten sposób dzieli się na te, które są przeprowadzone w sposób zamierzony lub nie. Mogą wynikać np. z prób zapłodnienia ciężarnej już krowy, brakowania krowy ciężarnej i skierowanie jej na ubój, zbyt wczesnego sprowokowania porodu, wczesnego zakończenia ciąży po rozpoznaniu nieprawidłowości u płodu.

Przyczyny o charakterze samoistnym

Drugą grupą przyczyn są te mające charakter samoistny, wśród których wyróżnia się dwie grupy – przyczyny zależne od zarodka (lub płodu) oraz zależne od matki. Zalicza się do nich:

  • anomalie genetyczne
  • anomalie morfologiczne zygoty,
  • niezgodności antygenowe między plemnikami a organizmem samicy,
  • niezgodności między zygotą a organizmem matki.

Zaburzenia hormonalne i nieprawidłowości anatomii narządów rodnych

Do przyczyn wynikających ze stanu zdrowia matki zalicza się:

  • zaburzenia hormonalne,
  • czynniki zakaźne,
  • żywieniowe,
  • zakłócenia dobrostanu zwierząt.

Biorąc pod uwagę gospodarkę hormonalną i jej wpływ na przebieg ciąży należy wspomnieć o progesteronie. Jest to hormon odpowiedzialny za hamowanie wzrostu pęcherzyków jajnikowych, przygotowanie macicy do ciąży, blokowanie syntezy receptorów oksytocyny oraz prawidłowy przebieg porodu. Zbyt niski poziom progesteronu uniemożliwiający utrzymanie ciąży może wystąpić podczas opóźnionego rozwoju ciałka żółtego. Konsekwencją niewydolności ciałka żółtego jest poronienie. Ponadto utrata ciąży u krowy może być spowodowana:

  • utrudnieniem wzrostu macicy,
  • zmniejszeniem przestrzeni dla rozwoju na skutek aplazji lub hipoplazji macicy i wad rozwojowych,
  • przez zrosty wewnątrzmaciczne,
  • przez krwiaki,
  • obecnością guzów nowotworowych.

Czynniki zakaźne

Najczęstszymi chorobami zwiększającymi prawdopodobieństwo poronienia są te wywołane przez mikroorganizmy. Do chorób tych zalicza się:

  • neosporozę,
  • brucelozę,
  • chorobę rzęsistkową,
  • chorobę mętwikową,
  • leptospirozę,
  • listeriozę.

Wymieniona jako pierwsza neosporoza spowodowana jest obecnością pierwotniaka Neospora caninum. Jest ona najbardziej popularną chorobą, wywołującą poronienia u krów. Odpowiedzialna jest za 25 – 43% utrat ciąży. Tymczasem występującą na całym świecie rzęsistkowicę wywołuje pasożyt (rzęsistek pochwowy). Choroba ta przenoszona jest drogą płciową, dlatego chcąc jej zapobiec stosuje się sztuczne unasienianie, z zachowaniem odpowiednich procedur. Rzęsistkowica wywołuje poronienia podczas całego okresu ciąży.

Najbardziej zagrażającymi ciąży wirusami są wirusy wywołujące wirusową biegunkę bydła – chorobą błon śluzowych. Jest to powszechna choroba, która atakuje zarówno zarodki i płody w macicy, jak i cielęta oraz dorosłe osobniki. Wirus ten przechodzi przez barierę łożyska, jeśli dojdzie do tego pomiędzy 7., a 14. tygodniem ciąży staje się on przyczyną zamierania płodu. Zakażenia pomiędzy 14. a 26. tygodniem, mają negatywny wpływ na rozwój płodu, nie prowadzą do utraty ciąży. Późniejsze infekcje zwalczane są przez płód, cielę rodzi się zdrowe.

Ciąża bliźniacza

Wśród ważnych przyczyn poronień wymienia się ciąże bliźniacze. Rentowność stad zmniejsza się drastycznie wraz ze wzrostem częstości ciąż bliźniaczych, które to niosą ze sobą wiele negatywnych skutków takich jak zwiększony odsetek aborcji, dystocje i zwiększoną śmiertelność cieląt. Warto podkreślić, że tego typu ciąże występują często u krów wysokomlecznych, które są bardziej narażone na ciąże mnogie z uwagi na częstsze występowanie owulacji z dwoma pęcherzykami płodowymi. Ma to związek z :

  • selekcją genetyczną pod kątem wysokiej wydajności mlecznej,
  • obfitym żywieniem krów mlecznych, wpływającym na metabolizm wątrobowy hormonów.

Autor: Dr inz. Anna Wilkanowska

Facebook Comments