Home Artykuły Skarmianie i przechowywanie siary
Skarmianie i przechowywanie siary

Skarmianie i przechowywanie siary

0
0

Każdy świadomy hodowca bydła mlecznego musi mieć na uwadze fakt, iż cielęta rodzą się całkowicie pozbawione systemu odpornościowego.

Bariera łożyskowa powstająca między krową-matką a płodem uniemożliwia transport przeciwciał. Konsekwencją tego jest przychodzenie na świat cieląt z zerową odpornością. Jest to jednakże zjawisko całkowicie naturalne i nie stwarzające żadnych kłopotów w późniejszym odchowie cielęcia, o ile hodowca będzie rozumiał na czym polega jego ogromna rola w procesie uodporniania noworodka w pierwszych godzinach życia. Za kształtowanie odporności cielęcia odpowiada przyjęcie pierwszego pokarmu czyli siary. Jest to pierwsza wydzielina gruczołu mlekowego matki o barwie żółtawej i znacznie większej gęstości w porównaniu do mleka. Zawiera ona ogromną ilość przeciwciał odpornościowych, które podane cielęciu w odpowiednim czasie budują jego własny system odpornościowy.

W dzisiejszym systemie chowu i hodowli niemal całkowicie eliminuje się kontakt matki z nowonarodzonym cielęciem. W wielu wysokorozwiniętych i technicznie zaawansowanych fermach, a coraz częściej także w niewielkich przydomowych hodowlach, wprowadza się system jak najszybszego odstawienia cielęcia od matki. W takich sytuacjach cielę jest odłączane od krowy już kilkanaście minut po wycieleniu. Stąd właśnie najważniejszą czynnością, jaką powinien wykonać hodowca tuż po narodzinach cielęcia jest dopilnowanie, by otrzymało ono swoją pierwszą porcję siary w odpowiednim czasie, ilości i temperaturze. W wysokorozwiniętej produkcji zwierzęcej za podanie siary cielęciu odpowiada człowiek. Tuż po porodzie krowa jest dokładnie zdajana, a uzyskana w ten sposób siara najwyższej jakości jest przelewana do butelki ze smoczkiem i podawana cielęciu. Zgodnie z polskim prawem (Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010r. opublikowane w Dz. U. z 2010r. Nr 56, poz. 344, rozdział 2., §16) cielę musi otrzymać pierwszą porcję siary niezwłocznie po urodzeniu i w terminie nie przekraczającym 6 godzin od narodzin. W praktyce im szybciej zostanie podana siara, tym więcej przeciwciał przyswoi noworodek, a co za tym idzie uzyska on silniejszą barierę odpornościową.

Każda porcja siary przed podaniem cielęciu powinna zostać poddana ocenie jakości. Może przeprowadzić ją sam hodowca, bez użycia drogich czy specjalistycznych urządzeń. Najprostszym a zarazem najtańszym sposobem oceny jakości siary jest zbadanie jej siaromierzem. Jest to prosty rodzaj gęstościomierza, który zanurzony w schłodzonej do temperatury pokojowej porcji siary, na specjalnej skali wskaże poziom immunoglobulin. Za siarę najlepszej jakości uważa się tę mającą gęstość powyżej 1,070g/ml, co odpowiada powyżej 120g immunoglobulin w litrze. Po ocenieniu jakości należy w odpowiedni sposób podać siarę cielęciu. Największym błędem popełnianym przez hodowców jest natychmiastowe przyuczanie cieląt do picia siary z wiadra. Fizjologiczna pozycja przyjmowania siary (tak, jakby to miało miejsce w środowisku naturalnym) to pozycja stojąca z wyciągniętą ku górze szyją i zadartą lekko w tył głową. Taka też powinna być pozycja podczas karmienia cielęcia przez człowieka. Wiąże się to z tym, że jedynie w tej pozycji przez pierwszej kilka dni życia, kiedy przedżołądki małego przeżuwacza nie są jeszcze w pełni rozwinięte, siara spływa występującą jedynie u noworodków, a zanikającą u starszych cieląt rynienką przełykową wprost do trawieńca. Przyjęta siara omija zatem pozostałe, nieprzystosowane jeszcze do trawienia przedżołądki. Unika się w ten sposób cielęcych biegunek, a także podnosi się wysycenie krwi ciałami odpornościowymi, które przenikają do niej z siary jedynie przez ściany trawieńca. Dlatego tak istotne jest odpajanie cielęcia przez pierwsze kilka dni specjalną butelką ze smoczkiem z zachowaniem odpowiedniej pozycji ciała.

Nadmiar siary, szczególnie z pierwszego udoju, powinno się pozostawić do przygotowania kolejnych odpojów. Należy jednak pamiętać, że siara jako białkowy produkt pochodzenia zwierzęcego, przechowywana w nieprawidłowych warunkach ulega szybkiemu psuciu się. Dlatego też konieczne jest przechowywanie jej w temperaturze 3-4°C. Dobrym sposobem magazynowania siary jest również jej mrożenie. Nie potrzeba do tego żadnych specjalistycznych zamrażalników, standardowe „domowe” sprzęty bardzo dobrze nadają się do tej roli. Wygodnym sposobem jest mrożenie każdej porcji siary osobno w foliowych woreczkach do mrożenia żywności. Dzięki takiej metodzie oszczędza się miejsce w zamrażalniku oraz ułatwia i przyspiesza proces rozmrażania. Duża powierzchnia siary zamrożonej w woreczku szybciej i równomierniej ulega ogrzewaniu po zanurzeniu jej w ciepłej wodzie. Rozmrożona prawidłowo siara nie zmienia swoich właściwości względem siary świeżej, a ogrzana do temperatury około 40°C jest pokarmem idealnym dla cielęcia noworodka.

Wysoka jakość, odpowiedni czas podania oraz prawidłowa temperatura siary są trzema najważniejszymi czynnikami, które kształtują odporność cielęcia. Za dopilnowanie prawidłowości odpojenia odpowiedzialny jest w całości hodowca. Odpowiednio odpojony noworodek w przeciągu kilku lat stanie się zdrową, odporną na czynniki chorobotwórcze i wydajną krową, matką przyszłych cieląt.

Autor: Agnieszka Rudnicka