Home Artykuły Substancje fitogeniczne w żywieniu zwierząt gospodarskich
Substancje fitogeniczne w żywieniu zwierząt gospodarskich

Substancje fitogeniczne w żywieniu zwierząt gospodarskich

0
0

Substancje fitogeniczne, znane jako roślinne dodatki paszowe, pozyskiwane są z ziół, przypraw i ich wyciągów np. olejków eterycznych. Efektem ich stosowania jest m.in.: poprawa walorów smakowych pasz, optymalizacja właściwości pasz, zwiększenie wydajności i produktywności zwierząt.

Stosowanie antybiotykowych stymulatorów wzrostu w paszach dla zwierząt gospodarskich zwiększało ryzyko rozwoju mikroflory odpornej na antybiotyki stosowane w terapii ludzi i zwierząt. Z uwagi na ryzyko obecności pozostałości antybiotyków w mleku i mięsie oraz ich szkodliwy wpływ na zdrowie człowieka, w Unii Europejskiej (w 2006 r.) wprowadzono zakaz stosowania antybiotykowych stymulatorów wzrostu w paszach dla zwierząt. Czynniki te spowodowały wzrost zainteresowania alternatywnymi stymulatorami wzrostu oraz produktami fitogenicznymi.

 

Substancje fitogeniczne (olejki eteryczne, karotenoidy, antocyjany, alkaloidy, glikozydy, fitosterole, flawonoidy) obecne w roślinach regulują procesy trawienne, wspomagają wydzielanie enzymów i żółci, zwiększają apetyt, korzystnie wpływają na przyswajanie składników pokarmowych oraz detoksykację organizmu, mogą pełnić funkcję biokatalizatorów regulujących i przyspieszających przemianę materii w organizmie zwierzęcym. Dodatkowo hamują rozwój mikroorganizmów chorobotwórczych, stymulują układ immunologiczny i rozrodczy, zapewniają lepsze przyrosty zwierząt podczas ciąży, wpływają na liczebność miotu przy urodzeniu i odsadzeniu, pobudzają krążenie krwi oraz produkcję mleka, hamują stany zapalne i sprzyjają odnowie nabłonków i kosmków jelitowych, zapewniają lepsze wykorzystanie paszy u drobiu oraz większą masę jaj. 

Każdy gatunek posiada unikalną kombinację składników biologicznie czynnych co sprawia, że działanie ziół na organizm zwierzęcia jest wielostronne i złożone. Ziołowe dodatki paszowe np. tymianek, szałwia, rumianek pospolity, mniszek lekarski, nagietek zabezpieczają lipidy mięsa oraz jaj przed uszkodzeniem oksydacyjnym. 

Mięta, macierzanka, szałwia, majeranek, imbir, czosnek, gorczyca przeciwdziałają stanom zapalnym przewodu pokarmowego, działają przeciwbiegunkowo, przeciwpasożytniczo i przeciwgorączkowo. 

Przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze działanie  posiadają wyciągi roślinne z tymianku, oregano i szałwi. Olejki eteryczne obecne w tych ziołach dezintegrują struktury błony komórkowej bakterii, a występująca w konsekwencji migracja jonów z komórki powoduje zmniejszenie ich zjadliwości. W przeciwieństwie do antybiotyków ograniczających namnażanie zarówno szkodliwych jak i pożytecznych bakterii, ekstrakty ziołowe np. z cynamonu, tymianku i lebiodki pospolitej hamują rozwój tylko bakterii szkodliwych. Jednakże należy pamiętać, że zioła zawierają wiele substancji czynnych, a efekty porównywalne z działaniem antybiotyków są możliwe do osiągnięcia przy zastosowaniu wysokich stężeń ekstraktów czy wyciągów. 

Popularna w suplementach weterynaryjnych Yucca schidigera, bogata w saponiny wykazuje ogranicza wytwarzanie amoniaku w przewodzie pokarmowym zwierząt, wpływając tym samym na zmniejszenie emisji amoniaku do środowiska oraz poprawę dobrostanu zwierząt.

Dodatek mieszanki ziół (rumianek pospolity, krwawnik pospolity, pokrzywa zwyczajna, babka lancetowata, dziurawiec zwyczajny) do dawki dla bydła mlecznego korzystnie wpływa na zwiększenie wydajności mlecznej oraz polepszenie składu chemicznego mleka. Mleko takie charakteryzuje się lepszą wartością technologiczną do produkcji serów. 

Mieszanki ziołowe wykazują również korzystny wpływ na zwierzęta młode zwiększając liczbę erytrocytów, objętość krwinek czerwonych oraz podwyższając stężenie hemoglobiny.

Zioła wpływają także na poprawę walorów smakowych, jakość mleka i mięsa owczego. Wypas owiec na pastwiskach ekstensywnych, o zróżnicowanym składzie botanicznym sprawia, że uzyskiwane surowce mają wyjątkowy, niepowtarzalny smak i są atrakcyjne dla konsumentów. 

Nowoczesne użytki zielone charakteryzują się ubogim składem botanicznym runi. Mieszanki pastwiskowe często ograniczają się do kilku gatunków traw z dodatkiem rośliny z gatunku motylkowatych. Z uwagi na korzystny wpływ substancji biologicznie czynnych na zdrowie i produkcyjność zwierząt warto zadbać o to, aby w runi łąkowej lub pastwiskowej znajdowały się zioła.

Autor: Martyna Wilk

 

Facebook Comments