Home Artykuły Znaczenie kondycji ciała krów mlecznych w okresie okołoporodowym
Znaczenie kondycji ciała krów mlecznych w okresie okołoporodowym

Znaczenie kondycji ciała krów mlecznych w okresie okołoporodowym

0
0

Okres okołoporodowy jest specyficznym i  newralgicznym czasem w życiu krów mlecznych. Jego przebieg bezpośrednio wpływa na ich dalsze użytkowanie. Szczególnie istotne jest utrzymanie prawidłowego poziomu rezerw tłuszczowych zwierząt. Regularne przeprowadzanie oceny kondycji ciała pozwala na kontrolowanie prawidłowości stosowanego żywienia oraz uniknięcie kosztownych problemów z rozrodem, czy statusem zdrowotnym krów.

W celu oceny kondycji ciała krów mlecznych stosuję się 5-cio punktową metodę BCS (Body Condition Scoring). Polega ona na wzrokowo-palpacyjnej ocenie stopnia otłuszczenia zwierząt. Oględziny dotyczą zadu oraz prawej strony ciała krowy w okolicach: wyrostków kolczystych i poprzecznych odcinka lędźwiowego kręgosłupa, dołu głodowego, guza biodrowego, guza kulszowego, dołu okołoodbytowego oraz nasady ogona.  Każde z wymienionych miejsc oceniane jest w skali 1-5 (gdzie 1 oznacza nadmierne wychudzenie, a 5 – znaczne otłuszczenie).  Średnia tych not stanowi ogólną ocenę kondycji ciała krowy.  Możliwe jest również wykonanie automatycznych pomiarów z użyciem dostępnych na ryku kamer BCS. Zaleca się, aby wykonywać ocenę  kondycji ciała krów regularnie (przynajmniej 1 w miesiącu) na każdym etapie produkcyjnym. Przy czym należy brać pod uwagę, że w zależności od stanu fizjologicznego może się ona zmieniać – jest to zjawisko naturalne.

Okres użytkowania
Optymalna kondycja Akceptowany zakres BCS
Zasuszenie 3,50 3,25 – 3,75
Wycielenie 3,50 3,25 – 3,75
30 – 60 dzień laktacji 3,00 2,50 – 3,25
120 – 180 dzień laktacji 3,25 2,75 – 3,25

 

Szczególnie istotne jest utrzymanie krów w prawidłowej kondycji w okresie zasuszenia, który przygotowuje je do nadchodzącego porodu oraz laktacji. W tym czasie BCS powinien ustabilizować się na poziomie 3,5, szczególnie podczas zasuszenia właściwego (3 tygodnie przed porodem). Istotne jest utrzymanie  optymalnych rezerw tłuszczowych zwierząt do momentu porodu. Zarówno niedostateczna oraz nadmierna kondycja, jak również jej gwałtowne wahania mają negatywny wpływ na: przebieg porodu, płodność, częstotliwość występowania chorób (w tym metabolicznych), a także przebieg laktacji.
W okresie okołoporodowym u krów występuje spadek apetytu. Zjawisko to fizjologicznie występuje około 4-6 dni przed porodem. Jednakże w przypadku zwierząt o nadmiernie otłuszczonych (BCS co najmniej 4) obserwowane jest już 3 tygodnie przed wycieleniem. Wtedy ilość pobranych pasz nie pokrywa wzrastającego zapotrzebowania krowy na energię wynikającego z dynamicznym rozwojem płodu, zmianami mikroflory żwacza oraz mobilizacją gruczołu mlekowego. W rezultacie dochodzić może do nadmiernej mobilizacji rezerw tłuszczowych skutkującej chorobami metabolicznymi (np. ketoza) oraz obniżoną wydajnością mleczną podczas laktacji. Ponadto w przypadku zwierząt o nadmiernej kondycji znacznie wzrasta ryzyko wydłużenia trwania ciąży (do około 2 tygodni) oraz  trudnych porodów. Również obserwuje się u nich częstsze występowanie innych zaburzeń rozrodu w porównaniu do krów o optymalnej kondycji.  Zwierzęta te charakteryzują się 2,5-krotnie większym prawdopodobieństwem wystąpienia cyst jajnikowych. Ponadto częściej odnotowuje się u nich przypadki zaburzeń inwolucji macicy, braku efektywności zacieleń, czy też braku lub cichych rui.
Nieprawidłowości rozrodu często obserwowane są również w przypadku krów wychudzonych. Podobnie jak krowy nadmiernie otłuszczone odznaczają się zwiększoną częstotliwością: trudnych porodów, zatrzymania łożyska, zaburzeniami rui, czy zapaleniem błony śluzowej macicy. W rezultacie dochodzi do znacznego pogorszenia wskaźników rozrodu, co często przyczynia się do brakowania tych zwierząt ze stada. Ponadto niedostateczny zapas tkanki tłuszczowej u zwierząt wychudzonych prowadzić może do wyeksploatowania organizmu podczas laktacji, co przejawiać się może poprzez obniżoną wydajność mleczną oraz zwiększoną podatność na infekcje (w tym mastitis).

Kondycja krowy w okresie okołoporodowym rzutuje na jej płodność, ogólny status zdrowotny oraz przebieg laktacji. Zarówno nadmierne wychudzenie, jak i otłuszczenie wpływają negatywnie na szeroko pojęty dobrostan zwierząt, a także efektywność oraz ekonomikę produkcji. Dlatego zalecana jest regularna kontrola rezerw tłuszczowych zwierząt w stadzie, a w razie potrzeby (w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości) należy skorygować dawkę pokarmową..

Autor: Marta Kaliciak