Home Artykuły 75 lat Zetora
75 lat Zetora

75 lat Zetora

0
0

Czeska marka ciągników należy do tych, których polskim rolnikom nie trzeba przedstawiać. To właśnie jej produkty od lat utrzymują się w czołówce najczęściej kupowanych u nas modeli. A jednak warto napisać coś więcej o Zetorze, gdyż w tym roku stuknie mu piękny jubileusz 75 lat

Traktory Zetor zawdzięczają swoje powstanie czechosłowackiej fabryce broni Zbrojovka Brno, która już w latach trzydziestych produkowała też inne maszyny i urządzenia. Wśród nich były traktory pod marką Škoda, ale na początki Zetora trzeba było poczekać do lat powojennych. Nad prototypem ciągnika Z-25 pracowano już w 1945 r. Nazwa Zetor została mu nadana dokładnie 15 marca 1946 r.: była to zbitka sylab „Zet” jak Zbrojovka i „tor” jak traktor. Pięć miesięcy później Zetor został zarejestrowany jako znak towarowy. Nawiasem mówiąc, Zbrojovka miała zdecydowanie mniej szczęścia od samego Zetora – choć funkcjonowała od 1918 r., ostatecznie upadła w 2006 r.

 

Pierwszy model, Zetor 25, miał silnik o pojemności 2078 cm3 i mocy 25 KM. Był uruchamiany za pomocą korby; elektryczny rozrusznik zastosowano w późniejszych modelach. Już w początkowym okresie masowej produkcji nie tylko stał się głównym ciągnikiem używanym w Czechosłowacji, lecz także zaczął podbijać zagranicę: od 1947 r. zaczęto go eksportować m. in. do Irlandii, Niemiec, Holandii i Danii. W tym samym roku pierwsza, próbna partia 300 sztuk została wysłana także do Polski, a regularny eksport do naszego kraju rozpoczął się rok później. W tym czasie z taśmy produkcyjnej zjeżdżało 28 traktorów dziennie. Zetor 25 był produkowany aż do 1961 r. Niejeden egzemplarz zachował się w garażach polskich kolekcjonerów, o czym można się przekonać na zjazdach starych ciągników.

W latach 1947-1949 były produkowane także mniejsze modele Zetor 15, zaś od 1948 r. – Zetor 30, jeden z pierwszych traktorów na świecie, w którym wykorzystano silnik z bezpośrednim wtryskiem paliwa. Wkrótce otrzymał on złoty medal na targach rolniczych w Pradze. Niestety, jego produkcja została wstrzymana w związku z zapotrzebowaniem na ciągniki o większej mocy. W 1954 r. powstał Zetor Super 35 – traktor napędzany czterocylindrowym silnikiem o mocy 42 KM, z ogrzewaną kabiną. Dwa lata później ukazał się także w wersji gąsienicowej. W 1960 r. światło dzienne ujrzał jego następca – Zetor Super 50.

Na lata 60. przypadła także przełomowa decyzja o ujednoliceniu poszczególnych elementów ciągników i serii modelowych. Zastosowanie zunifikowanych części w różnych modelach usprawniło zarówno produkcję, jak i serwis. Pierwszym przedstawicielem serii zunifikowanej UR I był Zetor 3011 Major. W tym samym roku został też wprowadzony nowatorski na tamte czasy układ hydrauliczny Zetormatic.

Wkrótce w produktach Zetora pojawił się polski akcent – w 1962 r. został założony Polsko-Czechosłowacki Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Ciągników w Brnie. Przyczyniło się to do współpracy Zetora z Ursusem – polski producent wykorzystał doświadczenia z produkcji zunifikowanych serii ciągników w modelu Ursus C-4011. Współpraca ta zaowocowała także nową rodziną Zetora – UR II i ciągnikami Crystal, do których części były wytwarzane m. in. w Ursusie i wrocławskim Agromecie. UR II to także pierwsze na świecie traktory z kabiną bezpieczeństwa. W latach 60. w związku z rozwojem eksportu powstały także linie montażowe Zetora w Birmie, Indiach i Iraku. Zetory, z podwoziem dostosowanym już na miejscu do warunków pracy, były używane w tym czasie nawet na polach ryżowych Japonii.

W 1975 r. fabrykę opuścił pierwszy model z sześciocylindrowym silnikiem – 12011. Rok później marka Zetor oficjalnie stała się nazwą firmy. W 1980 r. powstał model 16045 turbo o mocy 160 KM, z napędem na cztery koła. W 1981 r. produkcja serii Crystal została przeniesiona do Martinu na Słowacji. W 1983 r. Zetor wszedł na rynek amerykański.

Na początku lat 90. rozpoczęła się produkcja nowej serii zunifikowanej – UR III, której kontynuacją jest obecnie seria Forterra. W 1993 r. Zetor został sprywatyzowany. Od 2002 r. właścicielem Zetora jest firma HTC Investments. W 2004 r. pojawiła się seria Proxima o zakresie mocy 75-90 KM. Pierwsza dekada XXI w. przyniosła dalszy rozwój Proximy i Forterry, a druga – wielki powrót Majora i Crystala. Zmieniło się także wzornictwo – nowy styl traktory Zetor zawdzięczają od kilku lat włoskiemu biuru projektów Pininfarina. Najnowsze produkty firmy to kompaktowe ciągniki Primo i Compax, wytwarzane we współpracy z koreańskim Tong Yang Moolsan (TYM).

Od 1946 r. Zetor wyprodukował ponad 1,3 mln traktorów, które były eksportowane do 136 krajów na 5 kontynentach. Z okazji jubileuszu zostało opracowane okolicznościowe logo, a także powstała strona https://zetor75.com/ poświęcona historii marki.

Autor: Jolanta Piaseczna

Facebook Comments