Home Artykuły Czym jest NDF?
Czym jest NDF?

Czym jest NDF?

0
0

Włókno to jeden z najważniejszych składników żywieniowych w dawce pokarmowej zwierząt przeżuwających. Stanowi ono źródło energii oraz wpływa na motorykę przewodu pokarmowego bydła zapewniając prawidłowy przebieg procesów trawiennych. Pasze zawierające włókno strukturalne stymulują wydzielanie śliny i buforowanie płynu żwacza, ułatwiają przeżuwanie oraz wydalanie gazów fermentacyjnych.

Włókno surowe, czyli węglowodany strukturalne, dzieli się na frakcje włókna neutralno-detergentowego (NDF), frakcje włókna kwaśno-detergentowego (ADF) oraz ligninę kwaśno-detergentową (ADL). Określenie koncentracji tych składników jest niezbędne w ocenie jakościowej pasz objętościowych, w laboratoriach analitycznych koszty tych analiz oscylują w granicach 100-200 zł. 

W skład NDF wchodzi hemiceluloza, celuloza, lignina wraz z kutyną (suberyna), azot związany z ligniną; ADF obejmuje część celulozy, ligninę, kutynę, suberynę; natomiast ADL obejmuje najmniej strawne części włókna ligninę, kutynę, suberynę oraz woski. Włókno neutralne nadaje paszy odpowiednią strukturę oraz stanowi balast wypełniający żwacz, jednakże dla przeżuwaczy jest ono szczególnie ważne gdyż stanowi źródło energii dla mikroorganizmów bytujących w żwaczu. Wyższa koncentracja NDF w porównaniu do ADF oznacza wyższą koncentrację energii netto. Jednakże należy mieć na uwadze, że zbyt wysoki poziom NDF negatywnie wpływa na pobranie oraz strawność dawki paszowej.

Na koncentrację włókna w paszy wpływa głównie gatunek rośliny oraz termin pokosu. Wyższe wartości włókna surowego, tym samym wyższe wartości NDF i ADF wskazują na to, że pasza została zebrana zbyt późno (Tabela 1), charakteryzuje się gorszą dostępnością węglowodanów dla mikroflory żwacza oraz wysoką koncentracją ligniny i celulozy. Jednakże niedobór włókna w paszy oznacza brak najtańszego źródła energii dla przeżuwaczy.

Węglowodany, pod wpływem enzymów wytwarzanych przez drobnoustroje, podlegają w żwaczu procesom fermentacji. Szczególne znaczenie na przebieg tych procesów ma rodzaj węglowodanów (strukturalne lub niestrukturalne), ich koncentracja w suchej masie dawki oraz struktura (żwacz opuszczają cząsteczki o wielkości poniżej 3 mm). Produktami fermentacji węglowodanów są lotne kwasy tłuszczowe, które są źródłem energii dla organizmu przeżuwacza, wpływają na skład i funkcjonowanie mikroflory żwacza, a tym samym na wydajność i skład mleka oraz stan zdrowotny krów. 

Tabela 1. Zawartość wybranych składników odżywczych (% suchej masy) w zależności od fazy wegetacji 

 

Zawartość BO  Zawartość WS Zawartość SM (%)
Pastwisko I rotacja

(do fazy kłoszenia)

21,1 23,3 19,15
Pastwisko I rotacja 

(w fazie kłoszenia)

17,3 27,6 18,76
Pastwisko I rotacja 

(koniec kwitnienia)

11, 3 33,1 29,30

 

Aby fermentacja w żwaczu przebiegała prawidłowo, należy prawidłowo zbilansować dawkę pokarmową co zapewni optymalne pH płynu żwacza (ok. 6,5). Nadmiar pasz treściwych skutkuje niskim pH żwacza, co powoduje szybsze namnażanie bakterii amylolitycznych a tym samym hamuje aktywność bakterii i pierwotniaków celulolitycznych. Prowadzi to do gwałtownego wzrostu ryzyka wystąpienia chorób metabolicznych, jak kwasica żwacza czy też przemieszczenie trawieńca. Udział włókna surowego na poziomie 18-22 % dawki pokarmowej umożliwia zapewnienie optymalnego pH w żwaczu.

W żywieniu przeżuwaczy popularne jest stosowanie dodatków polepszających rozkład włókna tj. substancje buforujące, preparaty białkowe lub egzogenne enzymy celulolityczne. Najczęściej stosowane substancje buforujące (kwaśny węglan sodu, tlenek magnezu, kreda pastewna) zapobiegają obniżaniu pH żwacza (tym samym zapobiegają chorobom metabolicznym bydła).

Jednak zakup tych dodatków paszowych generuje dodatkowe koszty karmienia zwierząt produkcyjnych, ze względów ekonomicznych warto więc najpierw wykonać dokładną analizę składu chemicznego naszych pasz wchodzących w skład dawki pokarmowej zwierząt.

Autor: Martyna Wilk

Facebook Comments