Home Artykuły Najczęściej popełniane błędy podczas zabiegu sztucznego unasieniania krów
Najczęściej popełniane błędy podczas zabiegu sztucznego unasieniania krów

Najczęściej popełniane błędy podczas zabiegu sztucznego unasieniania krów

0
0

Inseminacja jest zabiegiem sztucznego unasieniania, który polega na mechanicznym zdeponowaniu wcześniej pobranego nasienia buhaja do dróg rodnych samicy, w celu zapłodnienia komórki jajowej i wydania na świat potomstwa.

Hodowcy, którzy decydują się na przeprowadzenie tego zabiegu w swoim stadzie mają pewność, że nasienie użyte do inseminacji pochodzi od buhajów zdrowych, pozostających pod stałym nadzorem lekarsko-weterynaryjnym, a samice unikają chorób związanych z kryciem naturalnym. Inseminator dysponuje nasieniem różnych buhajów ras mlecznych oraz mięsnych zapewniając możliwość doboru buhaja do indywidualnych kojarzeń.

Aby inseminacja była skuteczna, zabieg należy wykonać w określonym przedziale czasowym. Najlepiej kryć krowę w drugiej połowie fazy rujowej i początkowej fazie porujowej, czyli średnio 12-18 godzin od wystąpienia pierwszych jej objawów. Czas rui może ulegać zmianom np. przez wysoką temperaturę, nieprawidłowe żywienie, czy też stres. U jałówek ruja trwa krócej i dlatego należy je unasieniać dwie godziny wcześniej niż krowy wieloródki. Istnieje pewna zasada, że jeśli krowa ma objawy rui rano, to trzeba ją inseminować późnym popołudniem lub wieczorem tego samego dnia, jeśli ma objawy wieczorem należy ją unasienić rano.

Tabela 1. Pora unasieniania bydła mlecznego w zależności od terminu wystąpienia rui

Wystąpienie rui Optymalna pora unasienia Zbyt późne unasienianie
Rano- do godziny 9 Po południu tego samego dnia Na drugi dzień rano
Rano- między godziną 9 a 12 Późnym popołudniem tego samego dnia lub bardzo wcześnie następnego dnia rano Po godzinie 10 następnego dnia
Po południu Następnego dnia rano Po godzinie 14 następnego dnia

Nieprawidłowe rozpoznanie rui („przeoczenie” rui, ciche ruje) jest najczęstszą przyczyną niepowodzenia sztucznej inseminacji. Aby dobrze zaobserwować ruję, potrzeba wiele cierpliwości. Obserwację stada należy przeprowadzać 2-3 razy dziennie, każdorazowo co najmniej przez 20 minut, bowiem tylko wtedy jest szansa zauważenia 60-90% krów będących w rui. Krowy będące w rui właściwej zwiększają znacznie dobową aktywność, stają się niespokojne, obskakują się, porykują, obwąchują. Zwiększona aktywność fizyczna jest bardzo przydatnym i łatwym do wykrycia objawem w przypadku, gdy zwierzęta posiadają na szyi nadajniki (lub na kończynach tzw. pedometry), których sygnał odbierany jest w specjalnych czujnikach pokazujących aktywność poszczególnych zwierząt. Kolejnym widocznym objawem jest wypływ śluzu (przejrzystego, ciągliwego, w postaci sopla) z pochwy, oraz otarcia na krzyżu od obskakiwania przez inne krowy (krowa obskakiwana znajduje się w stojącej fazie rui). Łatwo zaobserwować czerwonawy obrzęk sromu. Kolejnymi objawami jest brak apetytu i ciągłe porykiwanie zwierzęcia. Pod koniec rui śluz staje się gęsty.

Negatywny wpływ na wynik sztucznego unasieniania ma przechowywanie słomek z nasieniem w rozszczelnionych kontenerach z ciekłym azotem, czy też nieprawidłowe rozmrażanie nasienia. Kolejny błąd, który może spowodować osoba przeprowadzająca zabieg to nieprzeprowadzenie wstępnego wywiadu i badania rektalnego lub waginalnego, czy też inseminowanie krów chorych bądź z wadami wrodzonymi. Dużym błędem jest krzywe obcięcie słomki, ponieważ nasienie będzie wypływać do środka pistoletu inseminacyjnego, a nie do trzonu macicy. Niedostateczna ilość nasienia zmniejsza skuteczność zapłodnienia. Manewrowanie pistoletem w drogach rodnych samicy powinno odbywać się ostrożnie i delikatnie, ze względu na niebezpieczeństwo uszkodzenia błony śluzowej, przebicia do cewki moczowej lub jelita. Często zdarza się, że inseminowane są jałówki w pierwszej rui o nieprawidłowej masie ciała, a więc nie osiągające wagi 360-380 kg. Problem dotyczy również krów-wieloródek, gdy zabieg jest przeprowadzany zbyt wcześnie po porodzie, ponieważ macica nie jest gotowa na przyjęcie zarodka. Również błędy żywieniowe, a więc brak lub nadmiar składników pokarmowych przyczyniają się do problemów związanych z rozrodem. Należy unikać otłuszczenia. Kondycja krów w momencie zacielania powinna mieścić się w granicach 3,25 -3,5 punktów BCS. Ostatnim istotnym elementem jest utrzymanie odpowiednich warunków środowiskowych w oborze. W oborze musi być sucho, czysto, należy zapewnić zwierzętom optymalną temperaturę i ilość światła, ruchu, a podłoga nie może być śliska. Zapewnienie takich warunków przyczynia się do utrzymania wysokiego dobrostanu oraz lepszego manifestowania objawów rujowych przez zwierzęta.

Skuteczność inseminacji zależy od wiedzy hodowcy na temat zdrowia zwierzęcia, umiejętności i doświadczenia osoby wykonującej zabieg, prawidłowości wykrywania rui i jakości nasienia buhaja. Należy przy tym pamiętać, że zdrowa, prawidłowo utrzymywana i żywiona samica jest podstawą sukcesu inseminacji.

Autor: Małgorzata Roszak

Facebook Comments