Home Artykuły NIEDOBORY SKŁADNIKÓW ODŻYWCZYCH I ICH KONSEKWENCJE
NIEDOBORY SKŁADNIKÓW ODŻYWCZYCH I ICH KONSEKWENCJE

NIEDOBORY SKŁADNIKÓW ODŻYWCZYCH I ICH KONSEKWENCJE

0
0

Zróżnicowana dieta umożliwia zaspokojenie zapotrzebowania na wszystkie niezbędne składniki pokarmowe. Błędy dietetyczne najczęściej dotyczą niedoboru lub nadmiaru niezbędnych składników pokarmowych.

Znaczny niedobór składników odżywczych nazywamy głodem, wystąpić on może np. przy niedostatecznym zabezpieczeniu bazy paszowej na zimę. Jednakże hodowcy najczęściej zmagają się z problemem niedoboru jednego z głównych składników, przy prawidłowych poziomach pozostałych.

Dawka pokarmowa oparta głównie na paszach objętościowych doprowadzić może do niedoboru białka lub poszczególnych aminokwasów. Aminokwasy dzielimy na egzogenne, które muszą być dostarczone w dawce pokarmowej (arginina, histydyna, leucyna, izoleucyna, metionina, fenyloalanina, treonina, tryptofan i walina) oraz endogenne, które mogą być syntetyzowane przez organizm (alanina, cystyna, glicyna, prolina, seryna, tyrozyna, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy).

Indywidualne zapotrzebowanie zwierząt na aminokwasy jest zmienne, uzależnione m.in. od stanu fizjologicznego zwierzęcia (okres ciąży, laktacji, wzrostu). Niektóre aminokwasy egzogenne mogą być częściowo zastąpione przez aminokwasy endogenne np. cystyna może zastąpić metioninę. U przeżuwaczy drobnoustroje bytujące w żwaczu biorą udział w przemianie białek, wykorzystują związki azotowe pozabiałkowe, zmieniają skład aminokwasowy.

Niewystarczające poziomy tłuszczu w dawce pokarmowej mogą przyczynić się do niedoborów niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT). Kwasy te wchodzą w skład fosfolipidów błon komórkowych, dzięki czemu wpływają na wszystkie funkcje komórek.  Najważniejsze objawy niedoboru NNKT to zaburzenia wzrostu, zmiany skórne, zaburzenia w gospodarce wodnej, zmiany zwyrodnieniowe nerek i gruczołów rozrodczych, mniejsza odporność na stres. Długotrwałe niedobory doprowadzić mogą nawet do śmierci. Optymalna ilość tłuszczu w paszy dla przeżuwaczy to w przybliżeniu 5% dawki. U wysokoprodukcyjnych krów w szczycie laktacji, niedostateczny poziom energii w paszy może przyczynić się do ketozy. Organizm zwierzęcia czerpie tłuszcz z własnych magazynów, w wyniku przemian metabolicznych powstają ciała ketonowe. Ketozie sprzyja również skarmianie zepsutymi kiszonkami, które bogate są w kwas masłowy (związek ketogenny).

Niedobory witamin u przeżuwaczy żywionych paszami naturalnymi występują bardzo rzadko. Rośliny zielone są bogate w witaminy, a ponadto niektóre witaminy mogą być syntetyzowane bezpośrednio przez drobnoustroje bytujące w żwaczu czy w jelitach. Niedobory witamin mogą być spowodowane innymi okolicznościami np. niedobór mikroelementu uniemożliwia syntezę witamin przez drobnoustroje żwacza i jelit (niedobór kobaltu przy syntezie witaminy B12).

W środowisku naturalnym zwierzęta same regulują pobieranie wody, wedle swoich potrzeb, a jej bilans jest regulowany przez pracę nerek, skóry, płuc i układu pokarmowego. W chowie intensywnym o ilości i jakości wody decyduje hodowca. Przy żywieniu pastwiskowym oraz podaży pasz soczystych, część zapotrzebowania na wodę pokrywana jest przez tzw. wodę wegetatywną, zawartą w paszy. Pojenie tylko uzupełnia wodę pobraną w paszy.

Niedobór wody powoduje zmniejszenie pobierania pokarmu o 25-30% i obniża wykorzystanie paszy, w efekcie maleją przyrosty masy ciała. Dodatkowo niedobór wody ujemnie wpływa na mleczność (na wyprodukowanie 1 l mleka krowa potrzebuje około 4-5 l wody). Ilość pobieranej wody zależy od ilości suchej masy paszy – na 1 kg suchej masy bydło potrzebuje około 4-6 l wody.

Zagadnienia związane z żywieniem zwierząt są bardzo złożone. Dlatego tak ważne jest aby hodowcy utrzymywali stały kontakt ze specjalistami, którzy dzięki prawidłowo zbilansowanej dawce pokryją zapotrzebowanie zwierząt na wszystkie składniki pokarmowe. Dzięki temu chów zwierząt będzie opłacalny.

Autor: mgr inż. Martyna Wilk

Facebook Comments