Home Artykuły ODPORNOŚĆ CHWASTÓW NA HERBICYDY- JAK Z NIĄ WALCZYĆ
ODPORNOŚĆ CHWASTÓW NA HERBICYDY- JAK Z NIĄ WALCZYĆ

ODPORNOŚĆ CHWASTÓW NA HERBICYDY- JAK Z NIĄ WALCZYĆ

0
0

Stosowanie herbicydów (jedno- lub kilkukrotne) w sezonie wegetacyjnym to główna oręż w walce z chwastami w większości upraw. Coraz częściej ma miejsce uprawa roślin w uproszczonych zmianowaniach, a nawet w monokulturze.

Do znacznych uproszczeń dochodzi w uprawie roli i pielęgnacji mechanicznej. Skutkiem takiego gospodarowania jest gromadzenie się na polach chwastów odpornych w obrębie gatunku uznawanego dotychczas za wrażliwy na stosowany herbicyd. Uważa się, że jeżeli w populacji jest przynajmniej 20% osobników niewrażliwych, to wtedy można mówić o występowaniu chwastów odpornych na danym polu. Zjawiska to nie należy mylić z niepełnym zniszczeniem gatunków zaliczanych do wrażliwych oraz z naturalną odpornością (inaczej brakiem wrażliwości) pewnych gatunków chwastów na zastosowany herbicyd. Ciekawostkę stanowi fakt, iż pierwszy przypadek występowania odporności chwastów na herbicydy zidentyfikowano w Kanadzie u dzikiej marchwi, która po kilkuletnim stosowaniu 2,4 – D (kwas 2,4-dichlorofenoksyoctowy) przestała reagować na ten herbicyd. W 1968 roku w USA zidentyfikowano odporne biotypy starca zwyczajnego na atrazynę i symazynę. W Polsce pierwsze doniesienia odnośnie odporności na te związki pochodziły z połowy lat 80-tych XX wieku i dotyczyły odpornego na atrazynę biotypu przymiotna kanadyjskiego. Później pojawiły się także inne gatunki chwastów niewrażliwych na herbicydy triazynowe, które w tym czasie często stosowane były w uprawie kukurydzy i w sadach. Według informacji zawartych w bazie danych międzynarodowej organizacji powołanej do koordynacji badań i zapobiegania odporności chwastów aktualnie na świecie zidentyfikowano 435 biotypów chwastów odpornych na różne substancje aktywne herbicydów.

SKUTKI ODPORNOŚCI HERBICYDÓW

Zjawisko odporności sprawia, że plantatorzy narażani są na poważne utrudnienia w gospodarowaniu. Niezniszczone, odporne chwasty stanowią konkurencję dla roślin uprawnych, sukcesywnie przyczyniają się do znacznego spadku plonu oraz pogorszenia jego przydatności. Ponadto bank nasion w glebie zostaje zaopatrzony w nowe nasiona, niosące ze sobą geny odporności na środki ochrony roślin. Na skutek tego w kolejnych latach produkcyjnych problem się pogłębia, a rolnik jest zmuszony do rezygnacji z dotychczas stosowanego herbicydu, sięgnięcia po inne, zwykle droższe, a także do wprowadzenia innych metod odchwaszczania, z użyciem pracy ręcznej włącznie. W konsekwencji prowadzi to do zwiększenia uciążliwości pracy, zmniejszenia opłacalności gospodarowania, a w skrajnych przypadkach nawet do rezygnacji z danej uprawy. Dlatego kluczowe stało się znalezienie sposobu przeciwdziałania temu problemowi.

JAK ZMINIMALIZOWAĆ NIEBEZPIECZEŃSTWO WYSTĄPIENIA ODPORNOŚCI?

Ważnym i skutecznym działaniem w walce z szkodliwymi i silnie rozprzestrzeniającymi się gatunkami chwastów jednoliściennych są integrowane systemy ochrony z uwzględnieniem metod agrotechnicznych. Przestrzeganie zaleceń agrotechnicznych jest podstawą efektywnych programów zwalczania. Postępujące uproszczenia agrotechniczne skutkują wzrostem liczebności szkodników. W zwalczaniu chwastów dużą rolę odgrywa bronowanie. Na uwagę zasługuje także podorywka, która przerywa dojrzewanie nasion chwastów i twardnienie ich okryw, dzięki czemu są one uszkadzane przez mikroorganizmy glebowe i w konsekwencji giną. Agrotechnicznym elementem ograniczającym zachwaszczenie jest także mulczowanie, wykorzystywane najczęściej podczas uprawy buraków cukrowych. Ponadto jednym z najlepszych sposobów zapobiegania odporności chwastów jest zmianowanie. Pola, na których nie stosuje się prawidłowego płodozmianu lub znacznie go się ogranicza na rzecz np. dużego udziału zbóż ozimych są szczególnie narażone na wyselekcjonowanie osobników odpornych na herbicydy. Działanie fitosanitarne płodozmianu związane jest ze stworzeniem na polu zupełnie innych warunków siedliskowych niż te, które były w roku poprzednim. W poszczególnych grupach uprawnych roślin, czy też gatunkach, występują bowiem swoiste dla nich chwasty. Aby ustrzec się przed odpornością chwastów rolnicy powinni także unikać wysiewania materiału siewnego zanieczyszczonego, ponieważ występujące tam nasiona chwastów mogą pochodzić z biotypów odpornych. Niemniej ważne jest precyzyjne czyszczenie narzędzi stosowanych do uprawy roli, skrzyń siewników i zbiorników kombajnów, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się nasion chwastów odpornych na sąsiednie pola.

W walce z odpornością chwastów istotne jest stosowanie herbicydów w okresie największej wrażliwości chwastów (np. w fazie siewek bądź liścieni). Poza tym w chemicznej strategii odchwaszczania zbóż zaleca się stosowanie herbicydów z różnych grup chemicznych i o różnym mechanizmie działania. Efektywnym posunięciem ograniczającym występowanie odpornych chwastów może być stosowanie zbiornikowych mieszanin herbicydów mających w swym składzie środki o różnym mechanizmie działania. Jeżeli jedna z substancji aktywnych herbicydu nie zniszczy osobników odpornych, to istnieje niemałe prawdopodobieństwo ich zniszczenia przez herbicyd o odmiennym sposobie działania.

Autor: Dr inż. Anna Wilkanowska

Facebook Comments