Home Artykuły Technologie produkcji sianokiszonki
Technologie produkcji sianokiszonki

Technologie produkcji sianokiszonki

0
0

Ogromny wpływ na opłacalność produkcji bydła ma odpowiednie przygotowanie oraz konserwowanie pasz objętościowych, których źródłem mogą być dobrze prowadzone użytki zielone. Kiszonka z łąk, zapewnia – razem z kiszonką z kukurydzy – podstawową bazę paszową zadawaną przez cały rok. Właściwie przygotowana może pokryć nawet do 60% potrzeb pokarmowych przeżuwacza. Dlatego dobrze jest znać zasady produkcji sianokiszonki.

Jakość sianokiszonki

Odpowiednio przygotowana sianokiszonka stanowi źródło:

  • suchej masy (30-40%),
  • białka (14-20%),
  • włókna (21-27%),
  • wartościowych składników mineralnych i witamin.

Dobrej jakości sianokiszonka wyróżnia się:

  • swoistym zapachem, lekko chlebowym, przyjemnie kwaskowym, ale nie ostrym,
  • barwą zbliżoną do barwy surowca wyjściowego z delikatnie brązowym odcieniem.

Czynniki wpływające na jakość sianokiszonki

Na jakość kiszonki ogromny wpływ ma technologia zbioru. Wśród czynników wpływających na jej walory smakowe, odżywcze, predyspozycje do długiego przechowywania wymienia się:

  • termin zbioru,
  • stopień podsuszenia,
  • czas leżenia na polu,
  • stopień rozdrobnienia.

Do zbioru traw na sianokiszonkę można przystąpić w chwili, gdy łąki zaczynają się kłosić. Jeśli na polu występuje wiele gatunków należy zwrócić uwagę na ten gatunek, który jest w większości na danym terenie. Termin pierwszego pokosu w polskich warunkach przypada najczęściej na drugą połowę maja. Warto jednak uważać, bo zbyt wczesne koszenie obniża poziom cukru, a zbyt późne – wartość pokarmową i strawność kiszonki. Poza terminem zbioru istotna jest wysokość koszenie trawy, najlepiej, gdy jest to 5-8 cm nad gruntem. Jak wspomniano, znaczenie w produkcji sianokiszonki ma również stopień podsuszenia zielonki, który wpływa on na wielkość strat powstających w procesie kiszenia oraz skład chemiczny. Finalna zawartość suchej masy przed ostatnim etapem procesu przygotowywania sianokiszonki powinna wynosić:

  • 30 – 35% – gdy zakiszana będzie w pryzmie,
  • 45% – jeśli zakiszać będziemy w belach.

Czynnikiem wpływającym na jakość sianokiszonki jest także jak najkrótszy czas jej przygotowania.

W belach czy pryzmach?

Ważnym elementem technologii zakiszania jest dobór odpowiednich zbiorników do kiszonki. Sianokiszonki przechowuje się głównie w balotach (belach) i  pryzmach.

Atutem pierwszej z wymienionych technologii jest jakość uzyskiwanej paszy oraz minimalizacja jej strat przy skarmianiu. Produkując sianokiszonkę w belach istnieje możliwość zbioru traw w różnym terminie. Ponadto sianokiszonka produkowana w balotach nie wymaga drogich technologii produkcji, a kolejnym dużym plusem jest to, że w momencie psucia się kiszonki traci się pojedynczy balot, a nie cały zapas paszy. Decydując się jednak na produkcję sianokiszonki w balotach trzeba zwracać uwagę na stopień zbicia. Jeśli baloty są na zbyt miękkie, oznacza to, że są nieodpowiednie do zakiszania. Warto również zwrócić uwagę na to, że sporządzona w ten sposób kiszonka najczęściej różni się od siebie parametrami i wartościami odżywczymi w poszczególnych balotach.

Tymczasem najważniejszym argumentem przemawiającym za pryzmami jest mniejsze zużycie foli oraz przy większej skali produkcji czasochłonne owijanie oraz zwózka pojedynczych balotów. Z drugiej jednak strony do przygotowania pryzmy konieczne są duże nakłady inwestycyjne na coraz droższe maszyny rolnicze, wrażliwość na warunki pogodowe podczas zbierania i ubijania masy zielonej oraz straty sięgające 15% paszy pod folią w pryzmie. Pryzmę robi się zwykle przez dwa – trzy dni, w trakcie których masa zielona traci wiele cennych wartości odżywczych. Ponadto jeżeli spadnie deszcz przed przykryciem pryzmy wydłuża się czas produkcji oraz zwiększa się ryzyko wystąpienia procesów gnicia i pleśni.

Folia w produkcji sianokiszonki

Folia, aby spełniła swoje zadania w produkcji sianokiszonki wymaga kompleksowego podejścia praktycznego. Wyróżniki dobrej folii do sianokiszonki wpływają na późniejszą jakość kiszonki podawanej zwierzętom. Należy zwrócić uwagę na dobór folii pod względem wymaganych parametrów, a następnie jej prawidłowe przechowywanie, bezpośrednie wykorzystanie, a także utylizację po zużyciu. Wśród cech stanowiących o wysokiej jakości folii do produkcji sianokiszonki wymienia się wysoką odporność na działanie promieni ultrafioletowych i uszkodzenia mechaniczne, a także wysoką zdolność do klejenia i jednocześnie odporność na przyklejanie się do innych materiałów. Bardzo ważnym aspektem, na który trzeba zwrócić uwagę podczas zakupu folii jest jej wydajność. Ponadto, folia przeznaczona do owijania bel jest oferowana w kilku kolorach. Wśród nich dominują barwa biała i różne odcienie zieleni. Odpowiednio dobrany kolor folii pełni ważną rolę ochronną i stymuluje również proces fermentacji. Efekt odbijania (przez jasne kolory folii) oraz pochłaniania (przez ciemne kolory folii) promieni słonecznych przekłada się na temperaturę zachodzącej w beli fermentacji.

Stosowanie dodatków kiszonkarskich

Istotnym elementem nowoczesnych technologii produkcji kiszonek z runi łąkowej jest stosowanie dodatków kiszonkarskich. Zasadność ich stosowania wynika z faktu, że skład i liczebność populacji epifitycznej flory bakteryjnej, występującej na zakiszanych roślinach, uniemożliwiają zainicjowanie wytwarzania kwasu mlekowego przez bakterie kwasu mlekowego obecne w zakiszanym surowcu. Dodatki kiszonkarskie można podzielić na grupy ze względu na ich budowę oraz ze względu na działanie. Według pierwszego kryterium podziału zalicza się do nich: dodatki biologiczne, chemiczne oraz uboczne produkty roślinne.

Do zakiszania runi łąkowej zwykle stosuje się biologiczne dodatki o właściwościach stymulujących fermentację – mogą to być kultury bakteryjne, enzymy, substraty do fermentacji. Spośród wymienionych w praktyce rolniczej najczęściej wykorzystuje się dodatki mikrobiologiczne pod postacią inokulantów bakteryjnych, co zapewnia:

  • dostateczną ilość bakterii kwasu mlekowego w zakiszanym materiale,
  • możliwość modyfikacji procesu zakiszania,
  • poprawę jakości kiszonek poprzez ograniczenie koncentracji lotnych kwasów tłuszczowych, azotu amoniakalnego,
  • zwiększenie zawartości cukrów prostych i białka ogólnego w kiszonkach.

Dodatki do sianokiszonki mają pozytywny wpływ na strawność, która jest wyższa średnio o 15%, gwarantują lepsze przyswajanie minerałów i witamin. Co więcej, zwierzęta zdecydowanie chętniej pobierają paszę, która jest wyraźnie lepszej jakości i smakowitości.

Autor: Dr inż. Anna Wilkanowska

Facebook Comments