Home Artykuły WYBRANE PASOŻYTY WYSTĘPUJĄCE U TRZODY CHLEWNEJ
WYBRANE PASOŻYTY WYSTĘPUJĄCE U TRZODY CHLEWNEJ

WYBRANE PASOŻYTY WYSTĘPUJĄCE U TRZODY CHLEWNEJ

0
0

Pasożyt jest organizmem żyjący kosztem innego. Zabiera on to, co organizmowi jest najbardziej potrzebne, czyli energię, witaminy, minerały. W zamian wydziela szkodliwe toksyny. Choroby, z jakimi muszą sobie radzić właściciele zwierząt, są często wywołane przez pasożyty bytujące w lub na gospodarzu. Wśród chorób trzody chlewnej powodowanych przez pasożyty wewnętrzne wymienia się m.in. glistnicę, włosogłówczycę, zaś pasożyty zewnętrzne świń odpowiedzialne są m.in. za świerzb oraz wszawicę.

PASOŻYTY WEWNĘTRZNE

glista świńska (Ascaris suum)

Należąca do nicieni glista jest jednym z najbardziej pospolitych pasożytów świń w Europie. Cykl rozwojowy glisty trwa blisko 14 dni i zachodzi w organizmie świni. Z jaj złożonych w jelicie cienkim, wylęgają się larwy, które następnie przedostają się do krwiobiegu, przemieszczają się do wątroby i płuc, wędrują do krtani i jamy ustnej. Po połknięciu przez świnię, trafiają raz jeszcze do jelita cienkiego, gdzie dorosłe osobniki składają jaja. Część jaj razem z kałem, wydostaje się na zewnątrz organizmu. Jaja obecne w odchodach świń stanowią źródło zakażenia.

Migrujące przez wątrobę larwy powodują występowanie mikrokrwotoków oraz zwłóknień w obrębie narządu. Tymczasem migracja larw przez płuca skutkuje wystąpieniem reakcji zapalnej, śródmiąższowego zapalenia płuc, oraz uszkodzenia nabłonka rzęskowego dróg oddechowych. Zakażone larwami świnie wykazują w tym czasie objawy ze strony układu oddechowego (m.in. kaszel) oraz są bardziej podatne na infekcje ze strony pospolitych bakterii. Glista świńska osłabia odporność świń, co może prowadzić do zaostrzenia się innych chorób występujących w tym samym czasie co inwazja. Wśród najbardziej zauważalnym symptomów glistnicy występujących najczęściej u młodych świń jest wychudzenie, osłabienie apetytu, wymioty, biegunki. U zakażonych prosiąt i warchlaków wyniszczenie organizmu i zaczopowanie światła jelit kłębem robaków może prowadzić do śmierci. U starszych osobników glistnica prowadzi do znacznego zahamowania wzrostu.

W zapobieganiu zakażeniom, kluczowe znaczenie ma dokładna i systematycznie przeprowadzana dezynfekcja chlewni. W przypadku podejrzenia zakażenia glistą świńską, konieczne jest odrobaczenie całego stada. Zabieg należy powtórzyć po dwóch tygodniach, ponieważ po tym czasie z jaj rozwijają się formy dorosłe.

włosogłówka świńska (Trichuris suis)

Jest to pasożyt wywołujący u świń chorobę zwaną włosogłówczycą. Po tym jak jaja tego pasożyta dostaną się do przewodu pokarmowego świni ich osłonka ulega rozpuszczeniu w środowisku przewodu pokarmowego świni. Uwolniona larwa usadawia się w obrębie śluzówki jelita ślepego i grubego, gdzie przeobraża się kilkukrotnie, aby osiągnąć postać dorosłą (samiec osiąga długość 2-4 cm, samica 6-8 cm). Okres prepatentny dla włosogłówki świńskiej wynosi około 49-56 dni.

Obraz zmian chorobowych u świń jest w dużej mierze uzależniony od intensywności inwazji pasożyta, dlatego w praktyce można spotkać się zarówno z wyraźnie zaznaczonymi objawami klinicznymi jak i zakażeniami podklinicznymi. Dojrzewanie pasożyta w organizmie świni prowadzi zwykle do powstawania mikrokrwotoków oraz zwłóknień w obrębie ściany jelita. Co więcej, włosogówka świńska odżywia się krwią, a jej pasożytnicza działalność u świń objawia się m.in. biegunką, odwodnieniem, anemią.

Profilaktyka zakażeń włosogłówką nie odbiega od profilaktyki glistnicy świńskiej. W przypadku stwierdzenia choroby należy zastosować środek przeciwko Trichuris suis przerywając łańcuch zakażeń, i zapobiegać gromadzeniu się jaj w pomieszczeniach dla świń. Zniszczenie źródła zarażenia w chlewniach oraz na wybiegach osiąga się poprzez gruntowne ich oczyszczanie i odkażanie.

PASOŻYTY ZEWNĘTRZNE

świerzbowiec świński (Sarcoptes scabiel)

Należy on do rzędu roztoczy. Z uwagi na niewielkie rozmiary, świerzbowiec jest niedostrzegalny „gołym” okiem. Pasożyty te niemal cały okres rozwoju spędzają na żywicielu. Po zapłodnieniu, samice świerzbowca drążą w naskórku kanały, w których składają jaja (czas inkubacji: około 3-4 dni). Następnie ma miejsce wylęganie się larw. W przeciągu kolejnych 7-9 dni nimfy osiągają pełnię dojrzałości. Cały cykl rozwojowy trwa średnio 12-15 dni.

Przenoszenie pasożyta następuje przez bezpośredni kontakt zwierząt zdrowych z chorymi. Dość częstym wektorem jest samiec, który przenosi pasożyta z samicy na samicę. Tymczasem ssące kilkudniowe prosięta, często zarażają się od loch. Zarażenie świerzbowcem może nastąpić również za pośrednictwem przedmiotów mających kontakt ze zwierzętami chorymi oraz po wprowadzeniu zdrowych osobników do pomieszczeń, w których przebywały zwierzęta zarażone.

Rozwojowi choroby wśród świń sprzyjają złe warunki bytowania (np. temperatura powyżej 25oC i wysoka wilgotność) oraz niepełnowartościowe żywienie. Wykazano, że zwierzęta słabe oraz niedożywione, są bardziej podatne na infekcje. Świerzbowiec najczęściej występuje na skórze głowy, w okolicy uszu, wewnętrznej strony ud i przednich nóg. Objawami infekcji jest pojawienie się na skórze świń zrogowacenie naskórka, krost oraz strupów. Jednakowoż mogą występować także inne zmiany, np. fałdowanie i łuszczenie naskórka, oraz szary bądź brunatny nalot. Pierwszym sygnałem, sugerującym wystąpienie świerzbu jest zachowanie świadczące o intensywnym swędzeniu (ocieranie się zwierząt o ściany, lub elementy kojców). Świerzbowiec przyczynia się do spadku odporności u zwierząt, obniżenia plenności loch, wtórnych zakażeń bakteryjnych i grzybiczych. Stres jaki wywołuje świerzb u loch karmiących, powodując hamowanie laktacji, co negatywnie oddziałuje na masę miotu prosiąt. Występowanie świerzbowca, można zdiagnozować przyżyciowo, tzn. poprzez badanie zeskrobin naskórka świń. Zapobieganie występowania świerzbu, polega głównie na kontroli zwierząt wprowadzanych na fermę. Natomiast leczenie, wiąże się z zastosowaniem specjalnych preparatów iniekcyjnych.

wesz świńska (Haematopinus suis)

Jest ona najokazalsza (samica: około 6 mm, samiec: około 4 mm) spośród gatunków wszy pasożytujących u zwierząt domowych. Wesz świńska cechuje się szarobrunatnym zabarwieniem. Dorosłe osobniki przeżywają do 30 dni na powierzchni skóry zwierząt. W tym czasie składają nawet powyżej 100 jaj. W zależności od warunków termicznych i wilgotnościowych, w roku może powstać 6-8 kolejnych pokoleń. Wesz odżywia się włosami, komórkami naskórka oraz krwią.

Pasożyt ten w stadach świń występuje głównie jesienią i zimą. Do zarażenia dochodzi poprzez bezpośredni kontakt z chorymi zwierzętami. Wesz pasożytuje przede wszystkim na skórze okolicy nasady uszu, karku, boków ciała i wewnętrznej stronie ud, czyli tam gdzie skóra jest najcieńsza. Najczęściej wszawica diagnozowana jest u zwierząt przebywających w złych warunkach zoohigienicznych oraz źle żywionych.

Symptomy, które mogą sugerować występowanie wszawicy to nadmierna ruchliwość i pobudzenie świń, ocieranie się o ściany. Przy silnej wszawicy można zaobserwować ubytki szczeciny, zrogowacenie naskórka oraz rany i strupy będące efektem mechanicznych urazów. Zwierzęta zaatakowane przez wszy pobierają mniejsze ilości paszy, co wpływa negatywnie na ich użytkowość. Na inwazję pasożytów bardziej wrażliwe są prosięta, u których wesz może powodować nie tylko zmiany skórne, ale także niedokrwistość, zahamowanie rozwoju, a czasami nawet charłactwo. Ponadto warto pamiętać o tym, że powodowane przez pasożyty uszkodzenia skóry sprzyjają wnikaniu do organizmu drobnoustrojów chorobotwórczych (np. powodujących różycę u świń). W celu zwalczania wszawicy stosuje się specjalne preparaty chemiczne, które mogą być podane w postaci iniekcji podskórnej, środków do opryskiwania, polewania lub posypywania powierzchni skóry zwierząt. Leczenie świń to jednak nie wszystko. Terapii przeciw wszy świńskiej powinna towarzyszyć likwidacja pasożyta z otoczenia zwierząt, a więc bardzo dokładna dezynsekcja całej chlewni.

Autor:  Dr inż. Anna Wilkanowska

 

Facebook Comments