Home Artykuły Wyleganie zbóż
Wyleganie zbóż

Wyleganie zbóż

0
0

Wyleganie zbóż polega na przełamywaniu się źdźbeł w jego dolnych częściach lub dokłosiu. Roślina wraz ze wzrostem przemieszcza swój środek ciężkości, nabierający wagi kłos powoduje wyginanie się źdźbła, a nawet przewracanie całej rośliny – w przypadku gdy źdźbło jest mocne lecz roślina posiada słabo rozwinięty system korzeniowy, który nie jest w stanie utrzymać rośliny w pionie. 

Wyróżnić możemy następujące rodzaje wylegania:

  1. łodygowe – występujące w wyniku silnego wiatru i intensywnego, krótkotrwałego opadu deszczu czego efektem jest przełamywanie się źdźbeł. Dla stabilności rośliny ważna jest długość i średnica źdźbła, grubość ściany źdźbła oraz zwalczanie chorób.
  2. korzeniowe – występujące w efekcie długotrwałych opadów, mokre kłosy i źdźbła stają się ciężkie, a nasiąknięta ziemia nie jest w stanie utrzymać korzeni. W tym przypadku istotne dla stabilności jest długość źdźbła, spoistość gleby naruszona przez wodę opadową oraz rozwój systemu korzeniowego.

Wyleganie zbóż przed fazą kłoszenia powoduje niewielki spadek plonowania, w dalszych etapach wzrostu rośliny często „podnoszą się”.

Natomiast wyleganie w późniejszych fazach rozwojowych (od końcowej fazy dojrzałości mlecznej) skutkuje obniżką plonu na poziomie 5-10%. Jeśli z uwagi na niekorzystne warunki pogodowe zbiór roślin zostanie znacznie opóźniony, może dojść do strat zarówno w plonie jak również w jego jakości, spowodowanej porastaniem ziarna.

Najwyższe straty ziarna (nawet do 60%) odnotowuje się podczas wylegania zbóż w fazie pełni kłoszenia do początku dojrzałości mlecznej ziarna. Zmniejsza się plenność kłosów, obniża masa 1000 ziaren, ziarno nie jest w pełni wykształcone (duże ilości pośladu w plonie ogólnym).

W wyniku wylegania następuje pogorszenie warunków wegetacji roślin. Proces oddychania utrudniony jest przez brak dostatecznego dostępu powietrza, niedobór światła słonecznego uniemożliwia należytą asymilację dwutlenku węgla, w związku z tym utrudniony jest wzrost i rozwój. Zagęszczony łan, leżących na ziemi roślin stwarza idealne warunki do gromadzenia się nadmiaru pary wodnej, a wraz ze wzrostem wilgotności rośnie ryzyko pojawienia się chorób grzybowych. W rzadko posianych łanach, z uwagi na lepszy dostęp do światła, tworzą się źdźbła grubsze i krótsze, a tym samym bardziej odporne na wyleganie.

Porastanie to proces biochemiczny, w którym ziarno, zamiast osiągnąć stan spoczynkowy – niepożądanie, przedwcześnie kiełkują na kłosie. Pierwszy etap porastania obejmuje utajone, niewidoczne kiełkowanie ziarna, następnie zachodzą w nim zmiany zewnętrzne tj. pękanie okrywy owocowo-nasiennej, ukazanie się kiełka i korzonka zarodkowego. 

Wyleganie roślin generuje zdecydowanie wyższe koszty spowodowane utrudnionym zbiorem, wyższa wilgotność ziarna powoduje również wzrost kosztów suszenia takich partii. Naturalną konsekwencją wylegania jest niższy plon oraz obniżenie wartości pokarmowej takich roślin. Porośnięte ziarno traci do 15% składników pokarmowych, obniżają się też jego parametry jakościowe, a tym samym – powodując istotny spadek dochodu. 

Do głównych przyczyn tego zjawiska podczas dojrzewania ziarna i żniw zaliczyć można częste i intensywne opady deszczu, dużą wilgotność powietrza, długo utrzymującą się bezwietrzną pogodę oraz skłonność gatunku i odmiany. Zbożem najbardziej podatnym na porastanie ziarna jest pszenżyto, a następnie żyto i pszenica.

Autor: Martyna Wilk

Facebook Comments