Home Artykuły Związki azotowe w paszach objętościowych
Związki azotowe w paszach objętościowych

Związki azotowe w paszach objętościowych

0
0

Dawki przeznaczone dla krów wysokowydajnych muszą pokrywać wysokie zapotrzebowanie na energię i białko. Tradycyjne dawki składają się w głównej mierze z kiszonki z kukurydzy oraz w mniejszej ilości z kiszonki z traw i roślin motylkowatych uzupełnionych paszami treściwymi.

Związki azotowe, nazywane białkiem ogólnym, występują w zielonkach i uzyskanych z nich kiszonkach w postaci białka właściwego oraz związków azotowych niebiałkowych (NPN). Głównym czynnikiem wpływającym na zawartość białka ogólnego jest faza wegetacji, wraz z dojrzewaniem roślin koncentracja tego składnika odżywczego obniża się nawet o 80%. Na zawartość białka w roślinach duży wpływ ma również nawożenie azotowe.  Jakość białka paszy wpływa na wydajność zwierząt oraz emisję azotu do środowiska.

Białko ogólne charakteryzuje się obecnością frakcji związków azotowych ulegającej rozkładowi i frakcji nie ulegającej rozkładowi w żwaczu. Do czynników wpływających na degradację białka w żwaczu zalicza się m.in.: gatunek rośliny, fazę wegetacji, stopień podsuszenia, dodatki do zakiszania.

Związki azotowe niebiałkowe (NPN) w zielonkach stanowią około 10-25% białka ogólnego. Wśród nich znajdują się: wolne aminokwasy, peptydy, aminy, amidy, mocznik, zasady purynowe i pirymidynowe, azotany i azotyny. Proporcje między nimi zależą od stopnia rozkładu aminokwasów podczas fermentacji, w którym proteolityczne bakterie Clostridium oraz Enterobacteriaceae selektywnie rozkładają aminokwasy na drodze dezaminacji, dekarboksylacji i reakcji Sticklanda.

Udział azotu w postaci N-NH3 w kiszonce nie powinien przekraczać 10% w stosunku do całej ilości azotu. Wysoka koncentracja azotu amoniakalnego wskazuje na procesy rozkładu białka i proteolizy (hydrolitycznego rozkładu wiązania peptydowego), świadczy o niekorzystnych zmianach w składzie frakcji wolnych aminokwasów oraz powstaniu znacznej ilości innych produktów rozkładu białka takich jak aminy biogenne (histamina, putrescyna, kadaweryna, tyramina). Powstawanie w kiszonce amoniaku i związków azotowych niebiałkowych niekorzystnie wpływa na jakość oraz smakowitość kiszonek i w efekcie pobranie paszy przez zwierzęta.

Stopień zagrzewania się zakiszanej masy uzależniony jest od dostępu tlenu, dlatego ważne jest, aby zakiszany surowiec był dobrze ubity, a silos szybko napełniony i dokładnie zabezpieczony przed dostępem powietrza. W słabo ubitym materiale, podczas samozagrzewania się kiszonki, dochodzi do uszkodzenia białka ogólnego. Wysoka temperatura powoduje powstawanie trwałych kompleksów białka i węglowodanów strukturalnych (tzw. aminocukrów), które nie są trawione przez enzymy bakteryjne oraz enzymy jelitowe. Związki te tworzą frakcję azotu nierozpuszczalnego w kwaśnym detergencie (ADIN), który jest wydalany w kale. Zwiększenie udziału ADIN może pojawić się w kiszonkach produkowanych w belach cylindrycznych przy zbyt niskim stopniu ugniecenia oraz wydłużonym okresie od uformowania beli do owinięcia folią. Wyższa zawartość ADIN jest wskaźnikiem termicznego uszkodzenia kiszonki i świadczy o ograniczonej wartości pokarmowej białka, dodatkowo związki wchodzące w skład tej frakcji obniżają smakowitość kiszonek. Zawartość ADIN w suchej masie kiszonki nie powinna przekraczać 9-10% azotu ogólnego.

Na poziom hydrolizy białka podczas zakiszania wpływa: zawartość suchej masy surowca, pH, temperatura, obecność inhibitorów oraz gatunek rośliny. Przemiany związków azotowych zachodzą na każdym etapie produkcji kiszonek. Rozpoczynają się już po ścięciu roślin, intensywnie przebiegają w trakcie zakiszania oraz przechowywania kiszonki.

Autor: Martyna Wilk

Facebook Comments